کتاب خواهران برونته: جهان واقعی و گرفتار اثر جوردی مند، ترجمه مینو ابوذرجمهری، انتشارات دیدآور

زندگی زنان در جوامعی که کار، سرمایه و باورهای سنتی در آن‌ها ترویج می‌شود، همواره با چالش‌های عمیق همراه است. کتاب «خواهران برونته: جهان واقعی و گرفتار» نوشته‌ی جوردی مند، مجموعه‌ای شامل دو نمایشنامه درباره زنانی است که با اتکا به ادبیات توانستند در برابر محدودیت‌های جامعه قد علم کنند و به چهره‌هایی اثرگذار بدل شوند. این اثر، زندگی خواهران برونته را با روایتی نمایشی و متفاوت بازآفرینی می‌کند. زندگی پر فراز و نشیب خواهران برونته برای بسیاری از علاقه‌مندان به ادبیات آشناست. این سه خواهر نویسندگانی برجسته و خوش‌قریحه بودند که در شمال انگلستان می‌زیستند. آنان در فضایی مردسالارانه که جامعه بر پایه سلطه‌ی مردان شکل گرفته بود، برای رهایی و استقلال، تخیل و خلاقیت ادبی را به پناهگاهی امن تبدیل کردند. زندگی خواهران برونته بارها در مقالات، داستان‌ها و گزارش‌های گوناگون بازگو شده و می‌توان گفت شهرت این سه خواهر مرزها را درنوردیده و نزد مخاطبان جهانی شناخته شده است. کتاب «خواهران برونته: جهان واقعی و گرفتار» (Bronte: The World Without) با بهره‌گیری از دو نمایشنامه به قلم جوردی مند (Jordi Mand)، به تصویر کشیدن این واقعیت تلخ و پررمز و راز می‌پردازد؛ واقعیتی که سرشار از دشواری‌های یک جامعه سنتی و مردمحور است. آنچه به دو نمایشنامه «جهان واقعی» و «گرفتار» جذابیتی نمایشی می‌بخشد، رویارویی خواهران با فشارهای بیرونی و زخم‌های درونی است. برونته‌ها نه‌تنها زیر سایه‌ی نگاه مردسالار جامعه قرار دارند، بلکه از درون خانه نیز با حسادت، رقابت و کشمکش‌های عاطفی مواجه‌اند. در این کتاب به‌خوبی نشان داده می‌شود که چگونه حسادت، هم روابط میان خواهران را خدشه‌دار می‌کند و هم به دست‌مایه‌ای برای تعمیق موقعیت‌های نمایشی بدل می‌شود. جوردی مند با طراحی صحنه‌ها و موقعیت‌های کلیدی، فشارهای اجتماعی و روانی را پررنگ کرده و همزمان کینه‌توزی‌های اطرافیان را در کنار رقابت‌های شخصی میان خواهران به نمایش می‌گذارد. در خانه‌ی خواهران برونته، بحران‌ها به‌تدریج پدیدار می‌شوند. نویسنده با بهره‌گیری از تکنیک‌های نمایشی، لحظاتی سرشار از تعلیق خلق می‌کند؛ فضایی که رخدادهای اصلی را به تأخیر می‌اندازد و تنش فزاینده‌ای را به خواننده منتقل می‌سازد. این تعلیق، که از شگردهای رایج در نگارش نمایشنامه به شمار می‌رود، اجازه می‌دهد که شخصیت‌ها گام‌به‌گام در مسیر استیصال و درماندگی فرو روند. نمایشنامه‌های این کتاب نه‌تنها به شرایط دشوار اجتماعی و سلطه‌ی مردان در انگلستان عصر ویکتوریا می‌پردازد، بلکه ریشه‌های اختلاف میان خواهران برونته را نیز بازنمایی می‌کند. حس رقابت در میان آن‌ها برای پیشی گرفتن از یکدیگر، سبب می‌شود که حتی خلاقیت ادبی، به‌جای پیوند، زمینه‌ساز جدایی گردد. در جهان بیرون نیز مردان و زنانی دیده می‌شوند که به‌دلیل درخشش قلم و اندیشه‌ی این خواهران، دچار تلخی و رنج شده و با تحریک‌های آشکار و پنهان، آتش حسادت را شعله‌ورتر می‌سازند. در نتیجه حسادت به‌عنوان نیروی محرکه، هم شخصیت‌ها را از هم دور می‌کند و هم مخاطب را به ورطه‌ی قضاوت می‌کشاند. نمایشنامه‌ی دوم کتاب روی موقعیتی متفاوت تمرکز دارد: داستانی اجتماعی در فضایی بسته، یعنی یک اتاق بازداشت. ابتدا ساده‌بودن زبان و فضای گفت‌وگوها، مخاطب را به آرامش می‌رساند؛ اما به‌مرور و با شدت گرفتن کنش‌ها، تنش میان دن، تریشا و پسر نوجوان افزایش می‌یابد تا جایی که موقعیت به اوج دراماتیک خود می‌رسد. گفت‌وگوهای نمایشی در کتاب «خواهران برونته: جهان واقعی و گرفتار» پرهیز از پیچیدگی‌های زبان را دنبال می‌کند و همین ویژگی سبب می‌شود مخاطب بتواند با شخصیت‌ها هم‌ذات‌پنداری کند. با این حال، در برخی بخش‌ها پیوندی نامرئی با زندگی واقعی خواهران برونته برقرار می‌شود که درک دقیق آن نیازمند شناخت نسبی از زندگی شخصی و آثار این نویسندگان است. کتاب «خواهران برونته: جهان واقعی و گرفتار» نوشته‌ی جوردی مند و ترجمه‌ی مینو ابوذرجمهری، توسط انتشارات دیدآور منتشر شده است. این اثر فرصتی ارزشمند برای علاقه‌مندان ادبیات نمایشی و دوستداران زندگی خواهران برونته است تا از زاویه‌ای تازه به جهان پرچالش این سه نویسنده بزرگ نگاه کنند.