کتاب طنزآوران جهان نمایش اثر مجموعهٔ نویسندگان و لوئیجی پیراندلو، ترجمه داریوش مودبیان، انتشارات نشر گویا

کتاب «طنزآوران جهان نمایش ۲۸» به کوشش داریوش مؤدبیان گردآوری و ترجمه شده و مجموعه‌ای از چند اثر برجسته‌ی کمدی نویسنده‌ی ایتالیایی، لوئیجی پیراندلو، را دربر می‌گیرد. این مجموعه شامل سه نمایشنامه‌ی مشهور «خمره»، «انریکوی چهارم» و «مرد گل به دهان» است که درون‌مایه‌ی اصلی آن‌ها طنز موقعیت و شیوه‌ی خلاقانه‌ی روایت «تئاتر در تئاتر» به شمار می‌رود. در کتاب طنزآوران جهان نمایش ۲۸، داریوش مؤدبیان علاوه بر ترجمه‌ی این آثار، به معرفی زندگی و اندیشه‌های پیراندلو نیز پرداخته است. او در مقدمه‌ی کتاب، زندگی‌نامه، آثار شاخص و تأثیر ماندگار پیراندلو بر تئاتر جهان را بررسی کرده و سپس سه نمایشنامه‌ی منتخب را ارائه داده است؛ آثاری که هر یک نوع خاصی از کمدی را بازآفرینی می‌کنند. این آثار نمایانگر سبک ویژه‌ی پیراندلو هستند؛ همان سبکی که برخی منتقدان با واژه‌ی «پیراندللویسم» از آن یاد کرده‌اند. لوئیجی پیراندلو، نمایشنامه‌نویس پرآوازه و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات در سال ۱۹۳۴، به دلیل خلاقیت در روایت و پرداختن به مفهوم «نمایش در نمایش» جایگاه ویژه‌ای در تاریخ هنرهای نمایشی دارد. مضمون محوری آثار او، به‌ویژه در نمایشنامه‌ها، کاوش در مرزهای باریک میان رویا و حقیقت و بازآفرینی واقعیت در صحنه است؛ تا جایی که گاهی این مرزها عمداً کمرنگ می‌شوند. طنزپردازی پیراندلو هوشمندانه، پویا و سرشار از زندگی است؛ حتی اگر در لایه‌های بیرونی حال و هوایی تیره داشته باشد، در ذات خود انرژی و پویایی را حفظ می‌کند. نمایشنامه‌های این کتاب مربوط به دوره‌های گوناگون فعالیت هنری پیراندلو هستند. نمایش «خمره» (۱۹۱۶) از فضای بومی و طنز ساده‌دلانه‌ی زبان مردم سیسیل رنگ می‌گیرد و نمونه‌ای شاخص از «کمدی موقعیت» است. در مقابل، نمایشنامه‌های «انریکوی چهارم» (۱۹۲۲) و «مرد گل به دهان» (۱۹۲۳) به فضای متفاوتی تعلق دارند؛ فضایی که در آن قواعد نمایشی شکسته می‌شوند و مرز میان واقعیت و خیال به حداقل می‌رسد. این دو اثر به دلیل حال‌وهوای تیره و اندوهگین، بیشتر در قالب «کمدی ـ تراژدی» جای می‌گیرند. پیراندلو در خلق موقعیت‌های طنزآمیز از عنصر تناقض بهره‌ی فراوانی می‌برد. او با مهارت، تضادهایی میان خیال و واقعیت، آزادی و اسارت، یا حتی جنون و هوشیاری می‌آفریند. برای نمونه، در «خمره» ماجرای گیر افتادن فردی در ظرفی شکسته، یا در «انریکوی چهارم» داستان بازگشت حافظه و تصور پادشاهی آلمان، هر دو بهانه‌هایی برای نمایش این دوگانه‌های متناقض هستند. در «مرد گل به دهان» نیز نگاه فلسفی پیراندلو به زندگی و مرگ حضوری پررنگ دارد و به خلق اثری ماندگار در ادبیات نمایشی طنز جهان منجر می‌شود. کتاب «طنزآوران جهان نمایش ۲۸» از مجموعه‌ی ارزشمند «طنزآوران جهان نمایش» است که با هدف معرفی و گردآوری بهترین آثار نمایشی طنز جهان توسط داریوش مؤدبیان ترجمه و در نشر گویا منتشر شده است. این دفتر نه تنها نمونه‌هایی اصیل از طنز نمایشی را ارائه می‌دهد، بلکه مخاطب را با جهان خلاقانه و فلسفی پیراندلو نیز آشنا می‌سازد؛ جهانی که در آن طنز، تراژدی، حقیقت و خیال به‌طرزی هنرمندانه در هم تنیده‌اند.