کتاب کوچک کلیشه‌های هالیوود اثر راجر ایبرت، ترجمه اردوان وزیری، انتشارات چتر فیروزه

کتاب «کتاب کوچک کلیشه‌های هالیوود» اثری جذاب برای علاقه‌مندان به سینما و کسانی است که تجربه تماشای فیلم‌های متعدد را دارند. این کتاب پرده از الگوها و ساختارهایی برمی‌دارد که بارها و بارها در فیلم‌های مختلف دیده‌ایم؛ همان کلیشه‌های آشنای سینما که گاهی آن‌قدر تکرار شده‌اند که مخاطب حضورشان را طبیعی و باورپذیر می‌پندارد. نقد این کلیشه‌ها برای منتقدان سینما نوعی کشف محسوب می‌شود؛ کشفی که با مخاطب در میان می‌گذارند و او را از یک بیننده عادی به ناظری دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر تبدیل می‌کنند. درواقع، این فرآیند بستری است برای نگاهی تازه به سینما و نقدی عاشقانه که رابطه منتقدان را با این هنر تقویت می‌کند. کتاب کوچک کلیشه‌های هالیوود مجموعه‌ای از قراردادهای تکراری، روایت‌های ازکارافتاده و کهن‌الگوهای پوسیده است که هنوز در بخش زیادی از فیلم‌ها بازتولید می‌شوند. این کلیشه‌ها بارها آن‌قدر در سینما مورد استفاده قرار گرفته‌اند که گویی بخشی جدایی‌ناپذیر از واقعیت فیلم به‌نظر می‌رسند. پرسش اصلی اینجاست که آیا زمان آن نرسیده است که کارگردانان و نویسندگان سینما نگاهی تازه‌تر به این عناصر داشته باشند و به بازآفرینی خلاقانه آن‌ها روی بیاورند؟ این کتاب با ارائه نمونه‌های پرتکرار و ملموس، به مخاطب تلنگر می‌زند و دیدگاهی انتقادی اما آموزنده درباره این الگوها عرضه می‌کند. راجر جوزف ایبرت (Roger Joseph Ebert)، نویسنده، منتقد و روزنامه‌نگار آمریکایی، از تأثیرگذارترین چهره‌های تاریخ نقد سینما به شمار می‌رود. او نخستین منتقدی بود که در سال ۱۳۵۴ (۱۹۷۵ میلادی) موفق شد جایزه معتبر پولیترز را دریافت کند. شور و علاقه ایبرت به سینما سبب شد بیش از ۱۵ کتاب در زمینه فیلم و نقد سینمایی منتشر کند. نوشته‌های او تا سال ۲۰۱۰ در بیش از ۲۰۰ روزنامه داخل و خارج ایالات متحده بازنشر می‌شد و مورد استقبال علاقه‌مندان قرار می‌گرفت. ایبرت بی‌پروا به فیلم‌های محبوبش امتیاز می‌داد و توجهی به جریان‌های تبلیغاتی یا شهرت جهانی فیلم‌ها نداشت. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۹۱ (۱۹۶۷ تا ۲۰۱۲ میلادی) فهرستی سالانه با عنوان «بهترین‌های سال» منتشر کرد که یکی از آثار برجسته آن، فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی بود. در سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴ میلادی) فیلمی مستند-بیوگرافی با عنوان «خود زندگی» (Life Itself) منتشر شد که به زندگی و کارنامه ایبرت می‌پردازد. او علاوه بر این اثر، چندین کتاب دیگر ازجمله «بیدار در تاریکی»، «صد فیلم بزرگ جهان» و «اسکورسیزی به روایت راجر ایبرت» را نیز نوشته است که همگی جایگاهی ویژه در ادبیات سینمایی دارند. نقش منتقدان سینما در فهم درست و عمیق‌تر فیلم‌ها نقشی بی‌بدیل است؛ نقشی که نه‌تنها بر نگاه مخاطب، بلکه بر دیدگاه نویسندگان و کارگردانان نیز تأثیر می‌گذارد. کتاب «کتاب کوچک کلیشه‌های هالیوود» از همین منظر اثری آگاهانه و هشداردهنده است که برای هر علاقه‌مند به سینما ضرورتی انکارناپذیر دارد. این کتاب نشان می‌دهد چگونه برخی از سکانس‌ها، صحنه‌ها و پیچش‌های داستانی طی سال‌ها بدون تغییر تکرار شده‌اند و به ساختارهایی بی‌خلاقیت و گاه سطحی در سینما تبدیل شده‌اند. ترجمه کتاب «کتاب کوچک کلیشه‌های هالیوود» توسط اردوان وزیری انجام شده و انتشارات کتاب‌سرای نیک آن را منتشر کرده است.