کتاب طنزآوران جهان نمایش اثر مجموعهٔ نویسندگان، ترجمه داریوش مودبیان، انتشارات نشر گویا

تاریخ نمایش در چین، پیش از استقرار جمهوری خلق در سال ۱۹۴۹، را می‌توان به چهار دوره متمایز تقسیم کرد: یکم: دوران کهن. در این دوره نمایش به معنای رایج آن در غرب هنوز شکل نگرفته بود. مجموعه‌ای از خرده‌نمایش‌های عامیانه و گاه درباری از عهد باستان آغاز شد و تا سده دوازدهم میلادی ادامه یافت. در پایان این دوران، نخستین نویسندگان نمایش‌نامه‌های شادی‌آور و حماسی پدیدار شدند و ادبیات نمایشی چین رفته‌رفته انسجام و هویت مستقل یافت. دوم: دوران میانه. این دوره از قرن سیزدهم میلادی و هم‌زمان با ظهور دودمان قدرتمند مغولی «یوان» (۱۲۷۹–۱۳۶۸) آغاز شد؛ عصری که به «دوره طلایی تئاتر چین» شهرت دارد. دوران میانه تا سال ۱۶۴۴ میلادی و انقراض دودمان «مینگ» ادامه یافت. در همین زمان بود که شاعران و نویسندگان چینی به شکل جدی وارد عرصه نمایش‌نامه‌نویسی شدند و با پشتیبانی خاندان‌های حاکم، تئاتر چین به اوج شکوفایی رسید. سوم: دوران دودمان «چینگ». این دوره از سال ۱۶۴۴ با استقرار حکومت این سلسله آغاز شد و تا سقوط امپراتوری در سال ۱۹۱۲ ادامه یافت. در این دوران اروپاییان برای نخستین‌بار با تئاتر چین آشنا شدند و پژوهش‌های گسترده‌ای درباره آن صورت گرفت. در میانه این دوره، نمایش غربی نیز به صحنه‌های چین راه پیدا کرد. برخورد و تعامل دو نگرش شرقی و غربی در تئاتر، به‌ویژه در قرن نوزدهم میلادی، زمینه‌ساز شکل‌گیری راه‌ها و سبک‌های نو در نمایش شد. چهارم: دوران پرالتهاب سال‌های ۱۹۱۲ تا ۱۹۴۹. این دوره هم‌زمان با تشکیل حکومت جمهوری در چین و سرانجام دگرگونی آن به جمهوری خلق بود. سال‌هایی آکنده از انقلاب، آشوب‌های داخلی، جنگ با بیگانگان و رویارویی اندیشه‌های گوناگون سیاسی در بستر جامعه چین. در چنین فضایی، نمایش نیز بی‌تأثیر نماند و بازتابی از این تحولات را در خود یافت. در دفتر بیست‌وچهارم از این مجموعه، به بررسی «نمایش در چین» پرداخته‌ایم و چهار کمدی برجسته از دوران کهن تا روزگار معاصر این سرزمین را گردآورده و عرضه کرده‌ایم.