کتاب سوره ناس و فلق اثر امام موسی صدر، ترجمه مهدی فرخیان، انتشارات موسسه امام موسی صدر

تفسیر سوره‌های فلق و ناس سوره‌های فلق و ناس که به معوذتین مشهور هستند، از مهم‌ترین سوره‌های قرآن کریم به شمار می‌آیند. این دو سوره کوتاه اما پرمحتوا، انسان مؤمن را به توکل بر خداوند و پناه بردن به او از هرگونه شر و آفت دعوت می‌کنند. تفسیر سوره فلق سوره فلق با فرمان «قل» آغاز می‌شود و بیانگر این حقیقت است که انسان در برابر آسیب‌ها و خطرهای آشکار و پنهان، نیازمند پناه بردن به پروردگار است. فلق به معنای شکافتن تاریکی و دمیدن سپیده صبح است؛ نمادی از روشنایی که از دل تاریکی سر برمی‌آورد. در این سوره، خداوند فرمان می‌دهد که از شر همه موجودات، از شر تاریکی شب هنگام فراگیر شدن، از شر وسوسه‌گران و افسونگران، و از شر حسد حسودان به او پناه ببریم. پیام اصلی سوره فلق این است که تنها خداوند می‌تواند انسان را از بدی‌ها و خطرهای خارجی که در جهان پیرامون وجود دارد، حفظ کند. تفسیر سوره ناس سوره ناس نیز با «قل» آغاز می‌شود و مخاطب را به سوی پناه بردن به خداوند متعال راهنمایی می‌کند. در این سوره، خداوند با سه وصف «رب الناس»، «ملک الناس» و «اله الناس» معرفی می‌شود که هر یک بیانگر جنبه‌ای از ربوبیت، مالکیت و معبودیت پروردگار است. این سوره بر خطر وسوسه‌های درونی و اغواگری‌های شیطان و شیاطین انس و جن تأکید می‌کند. وسواس خناس، یعنی همان وسوسه‌گری که در دل‌ها نفوذ می‌کند و پیوسته عقب می‌رود، بزرگ‌ترین تهدید معنوی انسان معرفی شده است. پیام اصلی سوره ناس این است که برای رهایی از بدی‌های ذهنی و وسوسه‌های پنهانی نیز باید تنها به خداوند پناه برد. جمع‌بندی مجموع تفسیر سوره فلق و سوره ناس نشان می‌دهد که این دو سوره مکمل یکدیگرند. سوره فلق بر خطرهای بیرونی و آشکار تمرکز دارد، در حالی‌ که سوره ناس به خطرهای درونی و وسوسه‌های پنهان می‌پردازد. تلاوت و تدبر در این دو سوره به انسان یادآوری می‌کند که امنیت حقیقی نه در تکیه بر نیروهای مادی، بلکه در توکل و پناه جستن به خداوند متعال حاصل می‌شود. همین حقیقت سبب شده است که مسلمانان همواره این سوره‌ها را برای حفاظت از خود و آرامش قلبی تلاوت کنند.