کتاب سایه‌ آنچه بودیم اثر لوئیس سپولودا، ترجمه حسن مرتضوی، انتشارات خوب

هنگامی‌که فردریش هایک و دیگر شیفتگان پروپاقرص نئولیبرالیسم با جملاتی همچون «دیکتاتوری لیبرال بر حکومت دموکراتیک غیرلیبرال ارجحیت دارد» در پی توجیه و تطهیر دیکتاتورهایی چون «پینوشه» بودند، در همان زمان مردم در خیابان‌ها، کوچه‌ها، خانه‌ها، زندان‌ها و حتی استادیوم‌ها قربانی سرکوب و کشتار می‌شدند؛ تا دموکراسی سر بریده شود و نئولیبرالیسم زنده بماند. اگر در آرژانتین سربازان نئولیبرالیسم دست به آدم‌ربایی و «ناپدیدسازی» می‌زدند، در اروگوئه سیاهچاله‌ها را پر می‌کردند و در شیلی، در استادیوم‌ها مردم را گرد می‌آوردند تا تیرباران کنند یا در خوش‌بینانه‌ترین حالت، حبس و تبعید نصیب بازماندگان می‌شد. در این میان، «لوئیس سپولودا» از معدود خوش‌شانس‌هایی بود که با وجود هواداری از دولت مردمی و دموکراتیک آلنده و گرایش‌های کمونیستی، توانست به یاری سازمان‌های حقوق بشری از سرنوشت حبس ابد و تبعید اجباری رهایی یابد. سرنوشت او اما به ادبیات گره خورد و نتیجه، نوشته‌هایی درخشان بود که برای ما به میراث ماند. نویسنده‌ی رمان مشهور «پیرمردی که داستان‌های عاشقانه می‌خواند» در کتاب «سایه‌ی آنچه بودیم» بار دیگر سراغ تاریخ از دست‌رفته‌ی نیاکان رفت؛ با این تفاوت که این بار نزدیک‌تر به امروز ما، از مردان و زنانی نوشت که با آرمان‌های شریف و انسانی خود زیر چکمه‌های سربازان خشونت، تنها به سایه‌ای از گذشته‌ی پرافتخارشان بدل شدند. رمان «سایه‌ی آنچه بودیم» اگرچه حقیقتی تلخ و وحشتی پنهان را در بطن خود حمل می‌کند، اما سپولودا همچون دیگر آثارش، این سیاهی را در لایه‌های زیرین نگه داشته و روایت را با شوخ‌طبعی دلنشین و طنزی انسانی همراه ساخته است. همین آمیزه‌ی اندوه و طنازی است که لحظه‌های خواندن کتاب را غنی می‌کند و لبخندهای ناگهانی و اشک‌های بی‌اختیار را هم‌زمان برمی‌انگیزد؛ تجربه‌ای یگانه که هر دوستدار واقعی ادبیات در جست‌وجوی آن است.