کتاب بودو از غرق‌شدن نجات یافت اثر ریچارد باستن، ترجمه مهدی جمشیدی، انتشارات خوب

در مواجهه با فیلم‌های «ژان رنوار»، تماشاگر اگر بخواهد جایی برای نشستن یا ایستادن برگزیند، شاید رقصیدن انتخاب شایسته‌تری باشد؛ رقصیدن در دویدن و افتادن، در ایستادن و نشستن، در هر حرکت و هر کنش. رقص در سینمای رنوار عملی‌ست رهایی‌بخش؛ حرکتی که با هیچ نظم پیشینی و قالب ایستایی سازگار نمی‌شود. ژان رنوار همواره تصمیم می‌گیرد معاصر زمانه‌ی خود باقی بماند. ما در آثار او، خیره به تصویر راستین دوران هستیم: «میشل سیمون» با بازی افتان‌وخیزان، هیستریک، عصیانگر و رهاشده، در پایان «بدکاره» و نیز در «بودو از غرق شدن نجات یافت». کتاب پیش‌رو بر فیلم «بودو از غرق شدن نجات یافت» استوار است، اما «ریچارد باستن» با شور و ذوقی سینه‌فیلی و در عین حال پختگی یک منتقد باتجربه، تک‌نگاری خود را فراتر از یک فیلم برده است. او متن را از دل اثر به پیرامونش، به تاریخ معاصر، گذشته و حتی آینده پیوند می‌زند و سینمای رنوار را در بستری گسترده‌تر تحلیل می‌کند. باستن در این کتاب نشان می‌دهد آن بودویی که به رودخانه پا گذاشت، همان شخصیتی‌ست که به توصیف «آندره بازن» با هیبتی همچون شیر ظاهر شد؛ شخصیتی که در میانه‌ی داستان با نیتی مخل و برهم‌زننده جلوه می‌کند، اما در نهایت همان است که تمام عروسی و زندان ابد زندگی بورژوایی را برهم می‌ریزد و دوباره در آغوش رودخانه ناپدید می‌شود. رودخانه‌ی رنوار، در آغاز و پایان یکسان است و همین امر روایت را در تضادی هوشمندانه با جمله‌ی مشهور «هراکلیتوس» قرار می‌دهد؛ او گفته بود هیچ‌کس دوبار پای در یک رودخانه نمی‌گذارد، زیرا نه فرد همان است و نه رودخانه همان. اما در جهان رنوار، این تکرار به‌گونه‌ای دیگر رخ می‌دهد، گویی چرخه‌ی طبیعت و عصیان در وحدتی مداوم بازتولید می‌شود. این کتاب کوچک و درعین‌حال ارزشمند، فیلم رنوار را به‌روشنی توضیح و تفسیر می‌کند و نشان می‌دهد چه ارزشی در «بودو بودن» نهفته است؛ ارزشی که از دل آنارشیسم بی‌نزاکت و روح سرکش او برمی‌خیزد. «بودو» یادآور تمنای پنهانی همه‌ی ماست: رهایی از قیدها و شکستن حصارهای زندگی روزمره.