کتاب امبرسون‌های باشکوه اثر و ف پرکینز، ترجمه قاسم مومنی، انتشارات خوب

دهه‌هاست که تاریخ سینما و پژوهش‌های مرتبط با آن درگیر این پرسش‌اند که چرا و چگونه مدیران یک استودیو، با بی‌مسئولیتی و حماقت، توانستند به‌سادگی و با تکیه بر فرمولی مبتذل از «چسب و قیچی» هر تغییری را که دلشان خواست بر پیکر فیلمی وارد کنند؛ فیلمی که هدف از تولیدش چیزی جز خلق یک شاهکار جاودانه نبود. اورسن ولز، نابغه‌ای یاغی با زبانی تند و طنزی نیش‌دار بود. اما این ویژگی‌ها در برابر فوران خلاقیت و نبوغ او رنگ می‌باختند و کوچک جلوه می‌کردند. هیچ سرمایه‌دار بی‌ذوق و مدیر استودیویی، هرچقدر صاحب قدرت، حق نداشتند مانع تماشای یک شاهکار سینمایی توسط مخاطبان شوند و لذت تماشای آن را به تاراج ببرند. کتاب «امبرسون‌های باشکوه» نوشته‌ی پرکینز، با روایت مستندی از حماقت سیستماتیک تهیه‌کنندگان و سرمایه‌گذاران استودیوی RKO آغاز می‌شود. او قدم‌به‌قدم مسیر خلاقیت ولز را دنبال می‌کند؛ همان مسیر پرشکوهی که علی‌رغم تمام دخالت‌ها و تصمیم‌های ویرانگر مدیران، همچنان به حیات هنری خود ادامه داده است. پرکینز در خلال بررسی این مسیر، به ما نشان می‌دهد که چگونه تولید و تخریب هم‌زمان، سرانجام به یکی از تلخ‌ترین خسران‌های تاریخ سینما بدل شد. همان خسرانی که «رابرت کرینگر» آن را چنین توصیف کرده است: «مضحکه‌ای که استودیو RKO بر سر پایان‌بندی امبرسون‌های باشکوه به راه انداخت، همان میزان شعوری بود که هالیوود همواره از خود نشان داده است.» با این همه، پرکینز کتاب خود را نه با سوگواری ملال‌آور، بلکه با جدیتی تحلیلی پیش برده است. او با موشکافی بر روی تصاویر، صداها و نریشن بی‌تکرار فیلم ــ همان صدای گرم و نافذ خودِ ولز همراه با نثر شکسپیری‌اش ــ دلایل عظمت و شکوه بی‌پایان این اثر را توضیح می‌دهد. نویسنده نشان می‌دهد که چرا «امبرسون‌های باشکوه»، حتی پس از دهه‌ها تلاش بی‌وقفه برای نابودی و تحریف، همچنان فیلمی است که شکوه ذاتی‌اش تسلیم هیچ عاملی نمی‌شود.