کتاب دختری در تبعید اثر اسماعیل کاداره، ترجمه محمود گودرزی (1356)، انتشارات چترنگ

نزاع میان شوروی و غرب در میانه‌ی قرن بیستم، درست پس از پایان جنگ جهانی دوم، سرنوشت ملت‌های بسیاری را دگرگون کرد. از یک‌سو اشغال فلسطین به‌دست فالانژهای فاشیست آژانس یهود و تشکیل کشوری با پشتیبانی مستقیم آمریکا و اروپا، و از سوی دیگر، ظهور دیکتاتوری‌های کوچک و بزرگ در بلوک شرق که همگی با شعار کمونیسم، دفاع از کارگران جهان و مقابله با امپریالیسم، دهه‌ها خفقان، کشتار و تبعید را بر مردم خود تحمیل کردند. در این میان، دیکتاتوری «انور خوجه» در آلبانی نمونه‌ای متفاوت و البته هولناک‌تر از بسیاری از آن رژیم‌ها بود. خوجه ساختاری بنا نهاده بود که در آن هر تصمیم، تجسمِ حماقتی سازمان‌یافته به‌نظر می‌رسید. او سرزمینی آفریده بود که در اختناقی بی‌پایان، شهروندانش را به ناامنی همیشگی کشانده و آینده‌ای تیره و پایان‌ناپذیر بر آنان تحمیل کرده بود. «اسماعیل کاداره»، نویسنده‌ی برجسته و صدای گویای آلبانی، از دهه‌ی ۱۳۴۰ خورشیدی (۱۹۶۰ میلادی) تا امروز، روایتگر رنج‌ها و زخم‌های سرزمین خود باقی مانده است. حتی اکنون، پس از نزدیک به چهار دهه از مرگ خوجه و فروپاشی حکومتش، کاداره همچنان قلمش را وقف بازخوانی دردها، تبعیدها و فروبستگی‌های آلبانی کرده است. رمان «دختری در تبعید؛ مرثیه‌ای برای لیندا ب»، از مهم‌ترین و تحسین‌برانگیزترین آثار کاداره به‌شمار می‌رود. داستان بر محور زندگی دختری جوان به نام «لیندا» شکل می‌گیرد که مرگی رازآلود، او را به کانون توجه نیروهای امنیتی رژیم می‌کشاند. پس از این واقعه، نویسنده‌ای به نام «رودیان استفا» به‌دلیل ارتباط احتمالی با لیندا برای بازجویی فراخوانده می‌شود؛ تجربه‌ای که یادآور همان لحظه‌های پرهراس روشنفکرانی است که در رژیم‌های توتالیتر، همواره انتظار چنین احضارهای ناگهانی را داشتند. بازجویی از استفا که ابتدا تنها به‌دلیل کتابی با امضای او نزد لیندا آغاز می‌شود، کم‌کم به سوءظن‌های گسترده‌تر و حیرت‌انگیزتری منتهی می‌گردد؛ سوءظن‌هایی که چهره‌ی تمام‌وکمال یک حکومت توتالیتر را آشکار می‌کند: نظامی که بقای خود را نه در خدمت به مردم، بلکه تنها در تهدید، ارعاب و قتل جست‌وجو می‌کند. «دختری در تبعید» بدون هیچ سازشی با حقیقت، تصویری تکان‌دهنده از غریبگی در وطن ارائه می‌دهد. این رمان جهانی بسته و زیرزمینی را بازسازی می‌کند؛ جایی‌که حقیقت دروغ شمرده می‌شود، خرد قربانی حماقت است و زندگی زیر سایه‌ی خفقان به تباهی کشیده می‌شود. روایت کاداره، مرثیه‌ای برای زندگان و مردگانی است که در مرزهای بسته‌ی آلبانیِ خوجه، تمام عمر و امیدشان بر باد رفت.