کتاب بدن صحنه‌ای اثر ماریا جوزه کنترراس لورنزینی، ترجمه علی شمس، انتشارات نیماژ

کتاب «بدن صحنه‌ای» نوشتۀ ماریا جوزه کنترراس لورنزینی، پژوهشی است جامع و تحلیلی دربارۀ رابطۀ پیچیده میان بدن، حافظه و قدرت دولت. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه «بدن‌ها» به عرصه‌ای برای بروز و تجلی قدرت سیاسی و اجتماعی بدل می‌شوند، به‌ویژه در شرایطی که خشونت و سرکوب دولتی حضور پررنگ دارد. ### بدن و حافظه تجسم‌یافته کتاب در آغاز بر مفهوم «حافظه تجسم‌یافته» تمرکز می‌کند؛ یعنی بدن به‌مثابۀ مخزن تجربه‌های تاریخی و شخصی. این نگاه نشان می‌دهد که حافظه نه‌تنها در ذهن، بلکه بر بدن نیز حک می‌شود و همین امر بر حرکات، واکنش‌ها و شیوۀ ارتباط افراد با جهان پیرامون تأثیر مستقیم می‌گذارد. بدن در این فرایند همچون صحنه‌ای است که تروماها و رنج‌های فردی و جمعی بر آن اجرا می‌شوند. ### بدن در معرض خشونت دولتی بخش مهمی از کتاب به بررسی انواع خشونت تحمیل‌شده از سوی دولت اختصاص یافته است. نویسنده به روشنی توضیح می‌دهد که شکنجه، زندان و تبعید اجباری چگونه نه‌فقط بدن افراد، بلکه حافظۀ جمعی جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و آثار پایدار و ماندگاری بر جای می‌گذارد. او برای تبیین این استدلال‌ها، از نمونه‌های تاریخی شیلی، به‌خصوص دوران دیکتاتوری پینوشه، بهره می‌گیرد. ### پرفورمنس به‌مثابۀ مقاومت لورِنزینی که در زمینۀ هنر «پرفورمنس» شهرت دارد، بخش دیگری از کتاب را به تحلیل هنر اجرا به‌عنوان شکلی از مقاومت در برابر خشونت دولتی اختصاص داده است. او نشان می‌دهد که پرفورمنس در این بستر، نه صرفاً یک سبک هنری، بلکه اقدامی سیاسی و اعتراضی است که قدرت بیان متفاوتی در برابر سرکوب به همراه دارد. ### چارچوب نظری و روش‌شناسی این اثر با تکیه بر رویکردهای نظری گوناگون، از جمله نظریه فمینیستی، مطالعات حافظه و پژوهش‌های هنری، چارچوب تحلیلی خود را گسترش می‌دهد. نویسنده همچنین از روش‌های کیفی مانند مصاحبه و مشاهده بهره می‌گیرد تا داده‌های تجربی مورد نیاز خود را تکمیل کند و استدلال‌هایش را استحکام بخشد. ### جمع‌بندی «بدن صحنه‌ای» کتابی است که با رویکردی انتقادی و چندلایه، ارتباط میان بدن، حافظه و قدرت دولت را بازخوانی می‌کند. این اثر نشان می‌دهد که چگونه حافظه و تروما بر بدن‌ها حک می‌شوند و چگونه هنر اجرا می‌تواند به ابزاری برای مقاومت سیاسی و اجتماعی بدل گردد. نتیجۀ این کاوش چندجانبه، درکی عمیق‌تر و روشن‌تر از مناسبات پرتنش میان فرد، جامعه و قدرت سیاسی است.