کتاب تاریخ فلسفه قرن نوزدهم اثر امیل بریه، ترجمه اسماعیل سعادت، انتشارات هرمس

از سال ۱۸۰۰ تا امروز می‌توان سه دوره بزرگ و کاملاً مشخص را در تاریخ فلسفه بازشناخت. دوره نخست از سال ۱۸۰۰ تا ۱۸۵۰ است؛ زمانی که شاهد شکوفایی چشمگیر مذاهب فلسفی کاتولیکی هستیم. در این دوره، اندیشمندانی چون دو مستر و دو بونالد، در واکنشی مستقیم به دستاوردهای قرن هجدهم، بنیان‌های تازه‌ای برای فلسفه مذهبی بنا نهادند. به‌طور کلی به نظر می‌رسد در این دوران، نیروی تحلیل و ذوق عقلانی که ویژگی بارز قرن هجدهم بود، رو به کاهش می‌گذارد. حتی پیش از پایان همان قرن نیز مشاهده می‌کنیم که روسو و بسیاری از فیلسوفان اشراقی از روش‌های صرفاً تحلیلی خسته شده بودند و در مسیر پژوهش، به ابزارهایی فراتر از تحلیل تکیه می‌کردند. این ابزارها شامل ایمان، غریزه، وجدان، احساس، شهود و مفهوم صیرورت تاریخی می‌شد. برای درک وحدت واقعی این جنبش گسترده، که نمایندگان آن اغلب از یکدیگر بی‌خبر بودند، باید به پیوند میان دو عامل بنیادین توجه کرد: نخست رونق دوباره «فلسفه دینی» و دوم «اهمیتی مابعدالطبیعی که به تاریخ داده می‌شود». این دو عامل در کنار یکدیگر زمینه‌ساز شکل‌گیری و تداوم بسیاری از جریان‌های فکری این دوره شدند.