کتاب هزارویک شب اثر عبداللطیف طسوجی، انتشارات نشر کتاب پارسه

کتاب «هزار و یک شب» مجموعه‌ای ماندگار از قصه‌های افسانه‌ای چندملیتی است که «عبداللطیف طسوجی» آن را به زبان فارسی برگردانده است. این داستان‌ها آمیزه‌ای از روایت‌های کهن ایرانی، عربی و هندی‌اند که اغلب در ایران و بغداد جریان می‌یابند. «عبداللطیف طسوجی» از ادیبان برجسته دوران قاجار بود و به دستور یکی از شاهزادگان قاجار، این اثر شگفت‌انگیز را از عربی به فارسی ترجمه کرد. ترجمه او چنان شیوایی و اعتبار داشت که تا امروز پژوهشگران به آن استناد می‌کنند و خوانندگان علاقه‌مند با شور و اشتیاق به مطالعه‌اش می‌پردازند. یکی از جنبه‌های چشمگیر «هزار و یک شب»، جایگاه پررنگ و نقش فعال زنان در روایت‌های آن است. شخصیت «شهرزاد» به‌عنوان راوی اصلی قصه‌ها و دختر وزیر، نمادی از هوشمندی و تدبیر زنانه است. او با نیرومندی ذهن و زیرکی، هر شب در برابر پادشاه مستبدی به نام شهریار می‌ایستد و با قصه‌گویی، خود را از مرگ حتمی می‌رهاند. در کنار او، دیگر شخصیت‌های زن این مجموعه نیز حضوری قاطع و پویا دارند؛ برخی در نقش زنان قدرتمند ظاهر می‌شوند و برخی با چاره‌اندیشی یا حتی مکر و حیله، مسیر داستان‌ها را تغییر می‌دهند. شهریار، پادشاهی که هر شب دختری را به نکاح درآورده و سحرگاهان او را می‌کشت، سرانجام شیفته قصه‌های بی‌پایان شهرزاد می‌شود. او که هر شب مشتاقانه در انتظار شنیدن داستانی تازه است، دیگر نمی‌تواند حکم مرگ او را صادر کند. شهرزاد نیز آگاهانه روند روایتگری خود را مدیریت می‌کند و قصه‌ها را به ابزار نجات خویش بدل می‌سازد. آنچه در لایه‌های پنهان این مجموعه هویداست، انتخاب هوشمندانه شهرزاد است. او با ایستادگی در برابر ستم شاهانه و فداکاری برای نجات جان دختران بی‌گناه، قصه‌ها را به سپری در برابر خشونت بدل می‌کند. «هزار و یک شب» نه‌تنها گنجینه‌ای از داستان‌های خیال‌انگیز است، بلکه یادآور جایگاه مهم نقش زنان در تغییر مسیر تاریخ و حفظ حیات جمعی نیز به شمار می‌رود.