کتاب میلان کوندرا اثر عارف دانیالی، انتشارات هرمس

کوندرا زمانی که ناگزیر شد به دلیل ترجمه‌ی رمان‌هایش بار دیگر آن‌ها را بخواند، از تکرار بن‌مایه‌های مشترک در آثارش شگفت‌زده شد. با این حال، به‌زودی دریافت که تمامی رمان‌نویسان بزرگ ادبیات جهان نیز پیرامون ایده‌های مشخص و محدود، آثار خود را خلق کرده‌اند. بنابراین، برای شناخت یک نویسنده، کافی نیست تنها یک یا دو اثر او را بخوانیم؛ بلکه باید مجموعه‌ی رمان‌هایش را پیوسته و در ارتباط با یکدیگر مطالعه کنیم تا بتوانیم مضامین بنیادینی را که آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد کشف کنیم. در مورد آثار کوندرا، یکی از مهم‌ترین مضامینی که پیوسته تکرار می‌شود، مسئله‌ی «چیستی رمان» و یا «شرایط امکان شکل‌گیری رمان» است. بسیاری از نوشته‌های او در واقع رمان‌هایی درباره‌ی خود رمان‌اند؛ آثاری که روایت‌شان هم‌زمان پرسشی در باب ماهیت رمان را در دل خود حمل می‌کند. این دغدغه‌ی فلسفی و ادبی در نگاه کوندرا با مسئله‌ی مدرنیته گره خورده است. به بیان دیگر، پرسش از «چیستی رمان» در جهان کوندرا چیزی فراتر از یک مسئله‌ی ادبی محض است. این پرسش بازتابی از مسئله‌ای گسترده‌تر، یعنی «چیستی مدرنیته» به شمار می‌آید؛ چرا که سرنوشت رمان و مدرنیته در نگاه او به‌طور جدی در هم تنیده‌اند.