کتاب ارثیه ایرانی اثر اکبر رادی، انتشارات قطره

نمایشنامه "ارثیه ایرانی" اثر اکبر رادی، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های ادبیات نمایشی ایران در دهه ۱۳۴۰ شمسی است که با نگاهی ژرف به تحولات اجتماعی و فرهنگی آن دوران، به واکاوی تضاد نسل‌ها و بحران‌های هویتی می‌پردازد.ماجرا در خانه‌ای قدیمی در یکی از محله‌های سنتی تهران رخ می‌دهد، جایی که دو خانواده در طبقات جداگانه زندگی می‌کنند: خانواده موسی در طبقه پایین و خانواده آقابالا در طبقه بالا. موسی، پدر سنتی و مذهبی خانواده، که پیش‌نماز مسجد و محضردار محل است، از پسرش جلیل می‌خواهد تحصیل در دانشگاه را رها کرده و وارد بازار کار شود. اما جلیل که نماد نسل جدید با نگرش‌های مدرن است، در برابر این خواسته مقاومت می‌کند. همزمان، آقابالا به بهانه‌ای، برای دریافت بدهی‌اش، به موسی فشار می‌آورد تا خانه را تخلیه کند. کشمکش‌های خانوادگی، در دل روابط پیچیده با همسایگان، بستری می‌شود برای بازتاب شکاف نسل‌ها و بحران‌های هویتی. رادی در این اثر، تضاد میان نسل والدین و فرزندان را محور درام قرار می‌دهد. جلیل با نگاهی انتقادی به ارزش‌های سنتی پدر، در جست‌وجوی هویت شخصی خویش است؛ فرآیندی که در آن نه سنت آرامش می‌بخشد و نه مدرنیته پاسخی قطعی ارائه می‌دهد. این جدال، بازتابی از بحران هویتی جامعه در حال گذار دهه ۴۰ شمسی است. شخصیت‌ها غالبا در کشاکش میان میل به حفظ سنت و کشش به‌سوی نوگرایی دچار دوگانگی‌اند. این دوپارگی روانی، به‌ویژه در شخصیت‌های جلیل، موسی و آقابالا به‌وضوح نمایان است. آن‌ها نه قادر به دل کندن از گذشته‌اند، نه توان ورود بی‌واسطه به جهان نو را دارند. رادی با اتخاذ رویکردی ناتورالیستی، قهرمانانش را در بستر محیط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خاصی قرار می‌دهد که به‌شدت بر سرنوشت آنان اثر می‌گذارد. فضای محدود خانه، ساختار طبقاتی، و تضادهای اخلاقی، همه در راستای تأکید بر جبر محیط عمل می‌کنند. رادی از زبان محاوره‌ای، بومی و صمیمی بهره می‌برد که هم‌راستا با سبک ناتورالیستی اثر، شخصیت‌پردازی را تقویت می‌کند. دیالوگ‌ها، نمایانگر تضادهای درونی و موقعیتی شخصیت‌هاست و به ایجاد فضای ملموس و زنده کمک می‌کند."ارثیه ایرانی" با بررسی دقیق تضادهای بین نسل‌ها، گسست‌های فرهنگی و بحران هویت در جامعه ایرانی، یکی از آثار ماندگار و چندلایه‌ی نمایشنامه‌نویسی معاصر محسوب می‌شود. رویکرد ناتورالیستی رادی، در کنار زبان زنده و فضای ملموس اثر، آن را به روایتی تاثیرگذار و قابل تأمل برای خواننده امروز بدل کرده است.