کتاب سیزدهمین رئیس اثر آزات آبدولین، ترجمه آبتین گلکار، انتشارات هرمس

نمایشنامهٔ «سیزدهمین رئیس» در سال‌های پایانی دههٔ ۱۳۷۰ میلادی شهرتی گسترده برای خالق خود به همراه آورد و نام او را در عرصهٔ تئاتر شوروی بر سر زبان‌ها انداخت. این اثر نقطهٔ عطفی در کارنامهٔ **آزات آبدولین** بود؛ نویسنده‌ای که در سال ۱۹۳۱ در روستایی از جمهوری خودمختار باشقیرستان شوروی به دنیا آمد و پس از تحصیل در «پژوهشگاه ادبیات جهان ماکسیم گورکی» در مسکو، جایگاه خود را در میان نمایشنامه‌نویسان تثبیت کرد. آبدولین در این نمایشنامه به ماجرایی حساس و سرنوشت‌ساز می‌پردازد. گرچه داستان در یک کالخوز واقع در باشقیرستان اتفاق می‌افتد و به ظاهر رویدادی محلی است، اما ذهن مخاطب آن را به‌سرعت به تمامی روستاها و کالخوزهای شوروی و حتی به عرصه‌های غیرکشاورزی و غیرروستایی آن کشور تعمیم می‌دهد. همین ویژگی، یکی از مهم‌ترین عوامل محبوبیت و تأثیرگذاری «سیزدهمین رئیس» به شمار می‌رود. گرهٔ اصلی این نمایشنامه از یک ماجرای قضایی در یک کالخوز آغاز می‌شود، اما به شکلی هوشمندانه از سطحی محلی فراتر می‌رود و به لایه‌ای عمیق‌تر از تعارض‌های بنیادین اجتماعی و انسانی اشاره می‌کند؛ تعارضی میان «حق طبیعی» و «حق موضوعه». این کشمکشِ محوری، همانند بسیاری از آثار برجستهٔ ادبی و هنری، مفهومی جهان‌شمول دارد و به همین دلیل «سیزدهمین رئیس» توانسته است اثری ماندگار در ادبیات نمایشی شوروی باقی بماند.