کتاب بابا باید غذا بخورد اثر ماری اندیای، ترجمه مرضیه کردبچه، انتشارات دیدآور

کتاب «بابا باید غذا بخورد» اثر ماری اندیای، نمایش‌نامه‌ای مطرح از ادبیات نمایشی فرانسه است که با زبانی ساده اما چندلایه به بررسی روابط خانوادگی، رنج‌های پنهان و تنش‌های اجتماعی می‌پردازد. این اثر در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳ میلادی) برای نخستین بار روی صحنه رفت و نقطه عطفی در کارنامه نویسنده به حساب آمد، زیرا اندیای نخستین زن سیاه‌پوستی بود که نمایش‌نامه‌اش در یکی از معتبرترین نهادهای فرهنگی فرانسه اجرا می‌شد. روایت در فضایی خانوادگی آغاز می‌شود، اما خیلی زود روشن می‌گردد که این درام نه یک داستان ساده خانوادگی، بلکه اثری چندلایه در باب انکار، خاطرات سرکوب‌شده، فقدان و هویت است. پدر خانواده که سال‌ها پیش همسر و فرزندانش را ترک کرده، ناگهان بازمی‌گردد؛ بازگشتی که هیچ‌چیز عادی در آن نیست. او نه‌تنها بی‌پول و بی‌خانمان است، بلکه خواسته‌ای عجیب دارد: او باید چیزی بخورد. در این اثر، «غذا» معنایی فراتر از نیاز جسمی دارد. این واژه به‌عنوان نمادی استعاری، میل شخصیت اصلی به دیده شدن، به رسمیت شناخته شدن و شاید حتی بخشیده شدن را آشکار می‌کند. هر یک از اعضای خانواده که در غیاب پدر با نوعی انکار یا تطبیق اجباری به زندگی ادامه داده‌اند، اکنون با حضور دوباره او مجبور به مواجهه با گذشته می‌شوند. اندیای با مهارت نشان می‌دهد که چگونه سکوت‌های طولانی، انکار واقعیت و ناتوانی در گفت‌وگو می‌تواند خانواده‌ای را به مرز فروپاشی و بیگانگی بکشاند. فضای نمایش‌نامه سرد و گاه طنزآلود است، اما پشت این لحظات خنده، تلخی و تکان عاطفی عمیقی نهفته است. نویسنده با استفاده از جملات کوتاه، بریده‌بریده و گاه تکرارشونده، فضایی خلق می‌کند که در آن مرز میان خیال و واقعیت، گذشته و حال، گفت‌وگو و سکوت از بین می‌رود. با وجود آنکه داستان بر محور تجربه‌ای شخصی و خانوادگی شکل گرفته است، نمایش‌نامه به مفاهیمی فراتر چون مهاجرت، ریشه‌های فرهنگی و تنش‌های اجتماعی نیز می‌پردازد. به همین دلیل، این اثر در عین سادگی ظاهری، تجربه‌ای عمیق، انسانی و جهان‌شمول را ارائه می‌دهد؛ تجربه‌ای از فقدان، سکوت و رویارویی با گذشته که هر مخاطب، فارغ از زبان و ملیت، می‌تواند آن را درک کند و با آن همذات‌پنداری داشته باشد.