کتاب هیروشیما عشق‌من اثر کریستف کارلیه، ترجمه محمدرضا شیخی، انتشارات خوب

به‌یقین تاریخ بشر تاکنون فاجعه‌ای به سبعیت و ویرانگری بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی به خود ندیده است و به احتمال فراوان در آینده نیز نظیری برای آن رخداد شاهد نخواهد بود. سینما، به‌عنوان یگانه رسانه‌ای که توانایی ثبت تاریخ و بازنمایی واقعیت را دارد، همواره در بزنگاه‌های خطیر، دقیق‌ترین تصویر و روایت ممکن را پیش روی ما نهاده است. فیلم «هیروشیما عشق من» ادامه‌دهنده سنت سترگ روبرتو روسلینی در آثاری چون «رم، شهر بی‌دفاع» و «آلمان، سال صفر» است. این فیلم در بازنمایی و پرداخت جزئیات فاجعه انسانی و زیست‌محیطی بمباران اتمی هیروشیما چنان برجسته و اثرگذار عمل کرده که به‌سختی می‌توان نمونه‌ای هم‌سنگ برای آن یافت. در متن این تراژدی، داستان عاشقانه زنی فرانسوی و مردی ژاپنی روایت می‌شود که بر بستر ویرانه‌های هیروشیما به نمادی از بحران اخلاقی و هستی‌شناختی جهان معاصر بدل می‌گردد. کتاب «هیروشیما عشق من» پژوهش گسترده و ژرف «کریستف کارلیه» درباره این فیلم است؛ اثری که متن آن توسط «مارگریت دوراس» نوشته و «آلن رنه» کارگردانی کرده است. کارلیه در این کتاب ابتدا به چگونگی شکل‌گیری روایت داستان، درون‌مایه فیلم و انطباق دقیقش با واقعه تاریخی می‌پردازد و سپس فرم روایی، نقش نویسندگی دوراس، کارگردانی رنه و بازیگران را تحلیل می‌کند. کتاب در نهایت با بررسی واکنش مخاطبان به فیلم و بازتاب فرهنگی آن به پایان می‌رسد. بااین‌حال، گرچه توجه ویژه نویسنده کتاب به قلم دوراس، به‌ویژه در موخره با عنوان «ژرف‌خوانی بخشی از متن» یا همان دکلمه ملاقات، نشان می‌دهد که دوراس وزن و اهمیت بیشتری یافته است، اما کتاب همچنان ارزش هنری و جایگاه خودِ فیلم و کارگردانی آلن رنه را پاس می‌دارد. مطالعه این اثر بسیاری از زوایای پنهان و تاریک یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما را آشکار می‌سازد و آن را به منبعی ضروری برای علاقه‌مندان به سینمای هنری و تاریخ‌نگاری فیلم بدل می‌کند.