کتاب سانشوی مباشر اثر دادلی اندرو، ترجمه بصیر علاقه بند، انتشارات خوب

فیلم «سانشوی مباشر» نه‌تنها اثری بزرگ در تاریخ سینما، بلکه رساله‌ای تصویری درباره‌ی طریقت انسان‌بودن است. معنای این اثر از دو اصل بنیادین که در تار‌و‌پود آن تنیده شده‌اند، قابل درک است. نخست آنکه حکمرانی اخلاقی تنها راه رهایی مردم از ذلت و رساندن آنان به شرافت حقیقی است. دوم، همان اندرز پدر تبعیدشده در آغاز فیلم به زوشیو، فرزند خود: «انسان بدون شفقت دیگر انسان نیست». کنجی میزوگوچی بر پایه‌ی همین دو اندیشه افسانه‌ای ژاپنی از قرن یازدهم را با زمانه‌ی خود در سال ۱۹۵۴ و حتی با همه‌ی تاریخ پیش و پس از آن پیوند می‌زند. تک‌نگاری «سانشوی مباشر» نوشته‌ی «دادلی اندرو» و «کارول کاوانو» پژوهشی عمیق و چندبعدی درباره‌ی این شاهکار میزوگوچی است؛ پژوهشی که هم نگاه به امروز دارد و هم افق‌های آینده را روشن می‌سازد. این کتاب با دقت و موشکافی، روند شکل‌گیری و دلایل ساخته شدن این داستان کهن توسط میزوگوچی را در بستر سال‌های پس از جنگ جهانی دوم بررسی می‌کند و از خلال آن، جایگاه این فیلم‌ساز برجسته و چپ‌گرا را بازمی‌نمایاند. آنچه اهمیت این تک‌نگاری را دوچندان می‌کند، تمرکز آن بر حساسیت میزوگوچی نسبت به جایگاه زنان، نگرش او به تاریخ و اسطوره، و همچنین تأملات فلسفی و الهیاتی او در بستر فرهنگ ژاپن است. تحلیل‌های کتاب از قاب‌بندی‌ها، نورپردازی، صحنه‌آرایی، موسیقی و حرکت دوربین نشان می‌دهد که چگونه فلسفه‌ورزی چپ‌گرایانه میزوگوچی در تار و پود تصویر جاری است. همین نکته‌ها این اثر تحلیلی را به یکی از بهترین تک‌نگاری‌های سینمایی سال‌های اخیر بدل کرده و مطالعه‌اش را برای همه‌ی دوست‌داران سینما به تجربه‌ای ارزشمند و آموزنده تبدیل ساخته است.