کتاب مدرنیسم اثر کریستوفر باتلر، ترجمه محسن ملکی، انتشارات ماهی

مدرنیسم یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین جریان‌های هنری و ادبی قرن بیستم بود که برخی از مهیج‌ترین نوآوری‌ها را پدید آورد. از جنبش‌هایی چون فوویسم، کوبیسم و دادا گرفته تا رمان‌های پیچیده جیمز جویس و فرانتس کافکا، و همچنین آثار تحریک‌آمیزی همچون «چشمه» اثر مارسل دوشان، همه در چارچوب مدرنیسم معنا می‌یابند. با این حال، مدرنیسم علاوه بر ستایش، بسیاری را نیز دچار شگفتی و سردرگمی کرد. پرسش‌هایی مانند این‌که چگونه یک وسیله‌ی بهداشتی می‌تواند اثر هنری به شمار آید یا این‌که آیا رمان نباید آغاز، میانه و پایانی مشخص داشته باشد، نمونه‌ای از واکنش‌های رایج نسبت به این جریان است. کریستوفر باتلر در کتاب خود، گزارشی منسجم و روشن از مدرنیسم در زمینه‌های گوناگون زیبایی‌شناختی و فرهنگی ارائه می‌دهد. او بررسی می‌کند که مدرنیسم چگونه و چرا شکل گرفت، تعریف دقیق‌تری از آن به دست می‌دهد و نشان می‌دهد که میراث زیبایی‌شناختی این جریان چگونه تقریباً تمام جنبه‌های زندگی در قرن بیستم و بیست‌ویکم را تحت تأثیر قرار داده است. باتلر در این اثر، به تحلیل چندین جنبه‌ی کلیدی مدرنیسم می‌پردازد: از بررسی آثار کلاسیک و جنبش‌های آوانگارد گرفته تا مفهوم «پیشرفت» در هنر. او همچنین به ایده‌های مدرنیستی درباره‌ی سوژه و ذهنیت، غیرعقلان‌گرایی، رابطه‌ی میان انسان و ماشین، و بُعد سیاسی این جریان توجه ویژه دارد. کتاب حاضر در حقیقت به ایده‌ها و تکنیک‌هایی می‌پردازد که هنرمندان در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۰۹ تا ۱۹۳۹ برای خلق آثار نوآورانه‌ی خود به کار بستند. مهم است که یادآور شویم این کتاب بیش از آن‌که درباره‌ی «مدرنیته» باشد، بر مدرنیسم هنری تمرکز دارد. مدرنیته مفهومی است مرتبط با تنش‌ها و فشارهای اجتماعی ــ از جمله فروپاشی باورهای مذهبی، افزایش وابستگی انسان به علم و فناوری، گسترش بازارها و کالایی‌شدن فرهنگ در بستر سرمایه‌داری، رشد فرهنگ توده‌ای و نفوذ آن، دخالت روزافزون بوروکراسی در زندگی خصوصی و تغییر نگرش‌ها نسبت به رابطه‌ی زن و مرد. همان‌گونه که باتلر نشان می‌دهد، تمامی این تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تأثیرات ژرفی بر هنر گذاشتند. با این حال، مسئله‌ی محوری در این کتاب تأثیر عمیق این دگرگونی‌ها بر شیوه‌ی درک و فهم ما از آثار هنری است؛ آثاری که نه‌تنها مرزهای سنتی هنر را شکستند، بلکه راهی تازه برای اندیشیدن درباره‌ی خلاقیت و نوآوری هنری گشودند.