کتاب بیست‌وسه قصه اثر لئو تولستوی، ترجمه همایون صنعتی زاده، انتشارات قطره

کتاب «بیست‌و‌سه قصه» مجموعه‌ای از بیست‌و‌سه داستان کوتاه است که با محوریت پندآموزی و آموزه‌های اخلاقی نوشته شده‌اند. در میان داستان‌های این کتاب می‌توان به عناوینی چون «خدا آگاه است و صبور»، «دو پیرمرد»، «هرجا عشق هست، خدا هم هست»، «دختر‌بچه‌های عاقل‌تر از مردها»، «الیاس»، «سه تارک دنیا»، «بچه‌جن و تکه نان»، «چه مقدار زمین نیاز است»، «طبل توخالی»، «گناهکار پشیمان»، «قهوه‌خانه سورات»، «بسیار گران»، «کار، مرگ، بیماری» و «پسرخوانده» اشاره کرد. داستان‌های تولستوی در این مجموعه، شباهت‌های چشمگیری با حکایت‌های مثنوی مولوی دارند. برای نمونه، در داستان «پسرخوانده» شباهت مستقیمی با حکایتی از مولوی دیده می‌شود؛ جایی که مردی از حضرت موسی می‌خواهد خداوند به او توانایی درک زبان حیوانات را عطا کند. این پیوند میان اندیشه‌های تولستوی و مولوی، نشان‌دهنده نزدیکی نگاه آن‌ها به اخلاق، معنویت و استفاده از متون مقدس در داستان‌پردازی است. هر دو نویسنده با تکیه بر کتاب‌های آسمانی خود، روایت‌هایی سرشار از پیام‌های اخلاقی خلق کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که می‌توان تولستوی را «مولوی روس» نامید، چراکه او نیز همچون مولوی، در قالب فرهنگ و بستر دینی خویش، یعنی انجیل و مسیحیت، آموزه‌های اخلاقی را در قالبی داستانی به مخاطب منتقل می‌کند. لودویک ویتگنشتاین، فیلسوف برجسته معاصر و دلباخته عرفان، نیز تحت تأثیر قصه‌های تولستوی قرار گرفت. او در نامه‌ای به برتراند راسل، فیلسوف بزرگ قرن بیستم، نوشت که داستان‌های تازه منتشرشده تولستوی را خوانده و آن‌ها را بسیار ستوده است؛ تا آنجا که خطاب به راسل توصیه می‌کند: «اگر نخوانده‌ای، حتماً بخوان.» این مجموعه نه تنها از جایگاهی مهم در ادبیات اخلاقی جهان برخوردار است، بلکه نشان می‌دهد چگونه داستان‌نویسی می‌تواند پلی میان فرهنگ‌ها و سنت‌های فکری گوناگون باشد.