کتاب درس‌های اسفار اثر مرتضی مطهری، انتشارات صدرا

کتاب «درس‌های اسفار (مباحث قوه و فعل)، جلد دوم» مجموعه‌ای ارزشمند از مباحث کتاب «اسفار ملاصدرا» است که توسط استاد شهید مرتضی مطهری در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ در حوزه علمیه قم تدریس شده است. انتخاب مباحث قوه و فعل در این اثر به دلیل طرح و رواج برخی اندیشه‌های مارکسیستی پیرامون مسئله حرکت در آن دوره بوده و استاد مطهری با دقت و عمق فلسفی خود به تبیین و نقد این مباحث پرداخته است. این کتاب از یک سو بیانگر غنای فلسفه اسلامی و عمق حکمت متعالیه ملاصدراست و از سوی دیگر نشان‌دهنده تسلط علمی و دقت‌نظر استاد شهید در توضیح مسائل فلسفی است. ویژگی مهم این مجموعه، همانند دیگر آثار مطهری، وضوح بیان و روانی کلام اوست که سبب می‌شود مباحث پیچیده فلسفی برای مخاطب روشن‌تر گردد. «درس‌های اسفار» شامل شش جلد است و جلد دوم آن به طور ویژه به مسائل قوه و فعل اختصاص یافته است. درباره شیوه تنظیم این کتاب باید گفت که استاد در هر جلسه ابتدا محتوای اصلی بخش مورد نظر را شرح داده و سپس متن «اسفار» را قرائت کرده است. در پایان هر درس نیز توضیحات تکمیلی درباره متن آورده شده و هرجا که ابهام یا اشکالی در عبارت وجود داشته، راه‌حل‌ها و احتمالات مختلف بررسی شده است. همچنین شایان ذکر است که پرسش‌های مطرح‌شده در هنگام تدریس، در همان بخش مناسب خود درج شده‌اند. به این معنا که اگر پرسشی در جریان تطبیق درس با متن مطرح بوده اما محتوای آن بیشتر به توضیح درس ارتباط داشته تا به متن «اسفار»، آن سؤال در بخش توضیحات درس گنجانده شده است. علاوه بر این، برخی توضیحات مبسوط و اضافی استاد که مستقیماً به متن مربوط نبوده، در قسمت مربوط به درس (اغلب به شکل پاورقی) ثبت شده است. به این ترتیب، ساختار اثر هم پیوستگی علمی خود را حفظ کرده و هم برای خواننده امکان فهم دقیق‌تر مطالب را فراهم ساخته است.