کتاب درمان گیاهی با روش ابوعلی سینا اثر محمدحسن نعیمی، انتشارات نسل نواندیش

کتاب «درمان گیاهی با روش ابوعلی‌سینا» نوشته‌ی محمدحسن نعیمی با بهره‌گیری از منابع علمی روز و همچنین مکاتبه با مراکز تغذیه و گیاه‌خواری در برخی کشورهای جهان تألیف شده است. این اثر بر پایه‌ی دانش طب اخلاطی یا همان نظریه‌ی اختلاط چهارگانه در طب کهن نگاشته شده و کوشیده است پیوندی میان آموزه‌های حکمای قدیم و دستاوردهای جدید علوم پزشکی برقرار کند. از دیرباز آثار شگفت‌انگیز داروهای گیاهی، این موهبت‌های ارزشمند طبیعت، اثبات شده و میلیون‌ها انسان از خواص درمانی آن‌ها بهره‌مند شده‌اند. پزشکان بزرگ در طول تاریخ، تجربه‌های ارزشمند خود را با تلاش‌های فراوان گردآوری کرده و نسل به نسل به شاگردان سپرده‌اند. در چین، بیش از نود و چهار درصد بیماری‌ها با شیوه‌های گیاهی و طب سوزنی درمان می‌شود و داروهای گیاهی این کشور به بیش از دو سوم کشورهای جهان صادر می‌گردد. امروز، بسیاری از شرکت‌های معتبر داروسازی جهان نیز به تولید داروهای گیاهی روی آورده‌اند. حتی در آمریکا بیمارستان‌هایی با نام «سینای» ساخته شده که برگرفته از نام حکیم نامدار ایران، بوعلی‌سینا، است و این خود نشان‌دهنده‌ی نفوذ و ماندگاری مکتب طب سنتی است. از بزرگان پیرو مکتب طب اخلاطی (Humorism) می‌توان جالینوس، بقراط، رازی و بوعلی‌سینا را برشمرد. در این مکتب، خوراکی‌ها و داروها بر اساس ویژگی‌های طبیعی به دو دسته‌ی اصلی گرم و سرد تقسیم می‌شوند. پیشینیان خوراکی‌های انرژی‌بخش را «گرم» می‌دانستند؛ خوراکی‌هایی مانند عسل و ادویه‌های تند که با مصرف آن‌ها علائمی همچون جوش و خارش پوستی، گلودرد و التهاب غدد لنفاوی، سوزش ادرار، تلخی زبان، عطش و افزایش حرارت بدن دیده می‌شود. همچنین عوارضی نظیر تعریق زیاد و گاهی بدبو، چاقی، چربی پوست و مو، یبوست، خشکی بینی و دهان، تقویت حافظه، افزایش میل جنسی، مشکلات پروستات و حتی بیشتر شدن احتمال مذکر شدن جنین از پیامدهای مصرف بیش از حد خوراکی‌های گرم به شمار می‌روند. داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها و پنی‌سیلین نیز در گروه گرم‌مزاج‌ها قرار می‌گیرند. در مقابل، خوراکی‌های سرد فاقد انرژی و حرارت هستند. این دسته شامل مواد غذایی ترش‌مزه مانند مرکبات یا خوراکی‌های کم‌مزه مانند خیار و هندوانه است. مصرف آن‌ها باعث بروز نشانه‌هایی همچون آبریزش دهان، تجمع ترشحات گوشه‌ی چشم، خواب‌آلودگی، بی‌حالی، رطوبت زیاد پوست، افت فشار خون، سرگیجه، تهوع، بی‌اشتهایی، اسهال و استفراغ، سیاهی رفتن چشم، ریزش مو، کاهش میل جنسی، ضعف حافظه، نازایی، افزایش دردهای عضلانی و خواب‌رفتگی اندام‌ها می‌شود. این اثرات در افراد دارای فشار خون پایین محسوس‌تر است. همچنین احتمال مؤنث شدن جنین در اثر مصرف بیش از حد خوراکی‌های سرد افزایش می‌یابد. اصول موازنه‌ی مزاج در طب سنتی نقش مهمی دارد. کسی که طبع گرم دارد، یعنی مزاج او با خوراکی‌های پرانرژی و گرم سازگار است، در صورت مصرف بیش از حد خوراکی‌های سرد مانند گوجه‌فرنگی و هندوانه دچار سردی می‌شود. در این حالت، مصرف مقدار کمی خوراکی گرم مانند نبات داغ یا عرق نعناع، تعادل را بازمی‌گرداند. برعکس، فردی که طبع سرد دارد و بدنش با خوراکی‌های کم‌حرارت سازگاری بیشتری نشان می‌دهد، در اثر زیاد خوردن مواد غذایی گرم همچون حلوا، مربا یا حتی آنتی‌بیوتیک‌ها دچار گرمی می‌شود. برای رفع این حالت، استفاده از مصلحاتی با طبع سرد مانند هندوانه، دوغ ترش یا عرق کاسنی توصیه شده است. این آموزه‌ها که ریشه در طب سنتی ایران و دیدگاه بزرگانی همچون بوعلی‌سینا دارد، نشان می‌دهد که شناخت طبع و مزاج افراد می‌تواند در پیشگیری از بیماری‌ها و حفظ تعادل بدن نقشی اساسی ایفا کند.