کتاب دخیل عشق اثر مریم بصیری، انتشارات جمکران

جنگ پدیده‌ای است که در طول تاریخ، آثار مثبت و منفی فراوانی بر جوامع بشری گذاشته و پیامدهای آن تا سالیان طولانی بر زندگی افراد باقی مانده است. در تاریخ معاصر ایران اسلامی، «دفاع مقدس» یکی از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین رویدادها به شمار می‌آید. با اینکه بیش از ربع قرن از پایان این جنگ نابرابر می‌گذرد، همچنان اثرات آن در جامعه مشاهده می‌شود. در طول ۸ سال دفاع مقدس، نیروهای بعثی با استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم بی‌گناه شهرها و روستاهای ایران، جنایات گسترده‌ای مرتکب شدند. آثار این حملات حتی امروز نیز باقی است؛ فرزندان بسیاری از والدینی که در معرض عوامل شیمیایی و میکروبی قرار گرفته بودند، با بیماری‌های مادرزادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و از عواقب آن رنج می‌برند. از دیگر پیامدهای پنهان جنگ تحمیلی، برهم خوردن توازن جمعیتی در کشور بود. کاهش تعداد مردان در برابر زنان موجب شد آمار ازدواج در مقاطعی دچار نزول شود و این روند بر ساختار اجتماعی و فرهنگی جامعه تأثیر گذاشت. پرداختن به این پیامدها و بازتاب آن‌ها در قالب ادبیات، رسالتی مهم برای نویسندگان متعهد به شمار می‌رود. هرچند یادآوری مستقیم روزهای طاقت‌فرسای جنگ برای بسیاری خوشایند نیست، اما نسل‌های آینده باید نسبت به پیامدها و تبعات چنین رویداد عظیمی آگاهی داشته باشند. رمان «دخیل عشق» نمونه‌ای ارزشمند از ادبیات دفاع مقدس است که نویسنده در آن داستان خود را با محوریت زندگی جانبازی به نام رضا روایت می‌کند. رضا در جبهه پاها و یکی از دستانش را از دست می‌دهد و این شرایط باعث ایجاد اختلاف میان والدین او می‌شود. پدر خانواده آنان را ترک می‌کند و رضا پس از گذشت ده سال، به دنبال درگذشت مادرش، به آسایشگاه جانبازان منتقل می‌شود. روایت اصلی داستان از همین آسایشگاه آغاز شده و مخاطب را وارد فضایی می‌کند که بازماندگان جنگ در آن زندگی می‌کنند. شخصیت محوری داستان، حوریه است؛ دختری که جوانی و زندگی خود را وقف خدمت به جانبازان کرده است. او نذری دارد تا با یک جانباز ازدواج کند و همین باور صادقانه، مسیری تازه در زندگی‌اش می‌گشاید. مخاطب در طول داستان به تدریج با حوریه همراه می‌شود و فراز و فرودهای زندگی او را تجربه می‌کند. خط زمانی رمان «دخیل عشق» ساختاری خطی دارد، اما در بخش‌هایی که شخصیت‌ها به بازگویی خاطرات خود می‌پردازند، روایت به صورت مقطعی شکسته می‌شود؛ با این حال، این تغییر زمان لطمه‌ای به کلیت داستان وارد نمی‌کند و انسجام آن حفظ می‌شود. پایان‌بندی اثر نیز منطقی، باورپذیر و تأثیرگذار است و خواننده را قانع می‌سازد که زمانی که صرف مطالعه این رمان کرده، ارزشمند بوده است. موضوعی که نویسنده دستمایه خلق این اثر قرار داده، تازه و بکر است و او با ذکاوت و هنر روایتگری خود توانسته داستانی خوش‌خوان، جذاب و ماندگار در حوزه ادبیات مقاومت و دفاع مقدس بیافریند.