کتاب راهنمای تربیت فرزندان تاب‌آور اثر فرانک دیکسون، ترجمه مصباح دانش، انتشارات کتابسرای میردشتی

تربیت فرزند در بسیاری از لحظات، همچون حضور در یک میدان نبرد است؛ میدانی که والد ناچار است بی‌درنگ سپاه خود را به سوی مرزهای ناشناخته هدایت کند، در حالی‌که دشمن نیز برای شکست او نقشه کشیده است. رویارویی با این دشمن همواره والد را وادار به طراحی استراتژی تازه می‌کند. اگر دشمن از تغییر نقشه‌ی او آگاه شود، بی‌تردید تاکتیک‌های خود را برای غلبه تغییر خواهد داد. بنابراین والد نیز باید پیوسته حرکات او را رصد کرده و آرایش نیروهای خود را متناسب با شرایط تازه تنظیم کند. چنین چرخه‌ای پایان‌ناپذیر به نظر می‌رسد و همین امر، یکی از دلایل دشوار بودن تربیت فرزند است. این دشواری را می‌توان به دویدن با کفش پاشنه‌بلند روی شن‌های روان تشبیه کرد، آن هم در حالی که والد سینی‌ای پر از جام‌های کریستال گران‌بها در دست دارد. گاهی این روند به‌قدری گیج‌کننده است که به جستجوی جورابی می‌ماند که همان لحظه به پا شده است. در چنین شرایطی، والد بیش از هر چیز به سکوت و آرامش نیاز دارد، اما همین سکوت اغلب ترسناک است؛ چراکه می‌تواند نوید وقوع حادثه‌ای ناخوشایند باشد. با ورود به جهان والدگری، بسیاری از کارهایی که زمانی معمولی و بی‌اهمیت به نظر می‌رسیدند، به آرزوهایی دست‌نیافتنی بدل می‌شوند. والدین ممکن است احساس کنند مدت‌هاست فرصت یک استحمام آرام نداشته‌اند، دلشان برای پوشیدن کفش‌های پاشنه‌بلند یا زمانی برای آراستگی تنگ شده است. حتی لحظه‌ای آسودگی ذهنی بدون دغدغه نمی‌یابند و مدام به یاد می‌آورند که زندگی پیش از تولد فرزند چگونه بوده است. با وجود این‌همه فداکاری، نه مرخصی‌ای در کار است، نه حقوق و پاداشی و نه حتی قدردانی رسمی. آیا چنین وضعیتی چیزی جز یک نبرد تمام‌عیار است؟ جهانی که والدین در آن نقش‌آفرینی می‌کنند، به‌واقع بی‌رحم و سختگیر است. فرزندان گاهی برای اثبات توانایی‌های خود، والدین را درگیر موقعیت‌هایی می‌کنند که والد در آن‌ها مهارت کمتری دارد. نتیجه چنین رفتاری آن است که تصویری ناکام از والد در ذهن دیگران شکل می‌گیرد. بااین‌حال، چیزی که بیش از قضاوت بیرونی آزار می‌دهد، ندای درونی والد است که مدام گوشزد می‌کند او می‌توانست عملکرد بهتری داشته باشد. در این میان، پرسش اصلی بسیاری از والدین آن است که آیا واقعاً تمام تلاش خود را به کار بسته‌اند؟ آیا تربیت فرزند پیش‌تر نیز چنین دشوار بوده است؟ آیا خود در کودکی با والدینشان تعارضی مشابه داشته‌اند؟ دیگر اینکه چه انگیزه‌ای سبب شد در مسیر والدگری قدم بگذارند؟ و چرا والدین نسل‌های قبل تنها با یک نگاه، فرزندانشان را آرام می‌کردند و آنان را به انجام تکالیف وادار می‌ساختند؟ باید توجه داشت که نقش والدین طی زمان دگرگون شده است. ساختارهای سخت‌گیرانه و سلسله‌مراتبی گذشته امروز کمتر دیده می‌شود. در گذشته، تربیت فرزند مسئولیتی خانوادگی بود؛ والدین از پدر و مادر خویش و دیگر خویشاوندان کمک می‌گرفتند. عبارات رایجی چون «برای بزرگ کردنت همه‌ی خانواده زحمت کشیده‌اند» گواه همین موضوع است. ارزش‌هایی نیز که در آن دوران به کودکان آموخته می‌شد با ارزش‌های امروز تفاوت داشت. والدین پیشین تأکید می‌کردند که نظم، پایه موفقیت است و پشتکار از هوش مهم‌تر. اما امروزه، والدین بر پرورش نگاه وسیع‌تر، کنجکاوی و رشد فردیت فرزند تأکید دارند. در حقیقت، هیچ‌یک از این دو شیوه خطا نیستند و کودک می‌تواند هر دو را بیاموزد. آنچه اهمیت دارد، نحوه انتقال این مفاهیم از سوی والد به فرزند است. امروز برخی والدین آزادی کامل را در انتخاب مسیر زندگی به فرزند می‌دهند و باور دارند نسل جدید هوشیارتر از آن است که در برخورد با مشکلات نیازمند هدایت باشد. بااین‌حال، این نگاه برای همه کودکان کاربرد ندارد. اغلب آن‌ها همچنان نیازمند الگو، مربی یا معلمی هستند تا مرز میان درست و نادرست را آموزش دهد، شخصیت درونی‌شان را تقویت کند و شیوه منطقی مواجهه با احساسات و چالش‌ها را بیاموزد. این‌ها همان فضیلت‌هایی است که والد باید برای تربیت فرزند خود بر عهده بگیرد. وظیفه والد آن است که ابتدا مسیر درست را نشان دهد، سپس اختیار انتخاب را به فرزند واگذارد، اما در عین حال او را به سوی استقلال، خویشتن‌داری، تاب‌آوری و هوش هیجانی سوق دهد. تنها در این صورت است که کودک می‌تواند برای رویارویی با جهانی پر از چالش آماده شود. کتاب «راهنمای تربیت فرزندانی تاب‌آور» با بهره‌گیری از روش‌های عملی و قابل‌اجرا، به والدین می‌آموزد چگونه فرزند خود را برای زندگی در جهانی رقابتی، پرچالش و همیشه در حال تغییر آماده کنند. در این کتاب، مفهوم تاب‌آوری به‌روشنی توضیح داده می‌شود و پیامدهای فقدان آن در زندگی کودک نشان داده می‌شود. هر فصل به ارزش‌هایی مهم می‌پردازد که نقشی اساسی در رشد کودک دارند و به والد کمک می‌کند بیاموزد چگونه این ارزش‌ها را به‌گونه‌ای صحیح و پایدار به فرزندش منتقل کند.