کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران اثر محمود سریع القلم، انتشارات فرزان روز

کتاب «عقلانیت و توسعه‌یافتگی ایران» اثری ارزشمند در حوزه تفکر اصولی، سیاست و توسعه است که توسط دکتر محمود سریع‌القلم، پژوهشگر برجسته عرصه سیاست و توسعه، به نگارش درآمده است. نویسنده در این کتاب با نگاهی انتقادی، دیدگاه‌های صریح و گاه تند خود را درباره ساختارهای سیاسی و شیوه‌های رایج اندیشه در کشور مطرح می‌کند. او از ضعف ثبات سیاسی، شیوه‌های ناکارآمد در اندیشیدن و برخورد سطحی با مسائل انتقاد کرده و معتقد است همین عوامل مانع شکل‌گیری مسیر پایدار توسعه در ایران شده‌اند. دکتر سریع‌القلم بر این باور است که بحث توسعه و پیشرفت در ایران بسیار زودتر از کشورهای همسایه و حتی برخی کشورهای شرق آسیا آغاز شد، اما در اثر تغییرات پی‌درپی سیاسی، ناپایداری تصمیمات و عدم تمرکز بر اصلاحات بنیادی، این مسیر نتیجه‌ای درخور نداشته است. به نظر او، روندهای سیاسی و اجتماعی کشور بیش از اندازه تحت تأثیر هیجانات منطقه‌ای قرار گرفته و نبود ثبات در سیاست‌گذاری‌ها، آشفتگی بیشتر و خسارت‌های مداومی را برای جامعه رقم زده است. یکی از مهم‌ترین مباحث کتاب به موضوع آزادی اندیشه و استقلال فکری اختصاص دارد. نگارنده معتقد است گروه‌هایی پیوسته تلاش می‌کنند تا افکار عمومی را به سمت عقاید خاص خود سوق دهند، بی‌آنکه مجالی برای آزادی اندیشه و استقلال فکری باقی بماند. او این یکدست‌سازی فکری جامعه را امری نادرست می‌داند و تأکید می‌کند که آنچه جامعه ایران برای توسعه نیاز دارد، آموزش تفکر اصولی و پرورش نگاه انتقادی است، نه تبعیت از مسیرهای پراکنده و گوناگون دیگران. ساختار کتاب «عقلانیت و توسعه‌یافتگی ایران» نیز نشان‌دهنده دقت و نظم نویسنده در ارائه مطالب است. این اثر در چهار بخش کلی و بیست‌وشش فصل تنظیم شده است. بخش نخست مقدمه‌ای تئوریک بر دیدگاه‌ها و نظریه کلی نویسنده است. بخش دوم با پنج فصل به تشریح مبانی نظری توسعه و پیشرفت می‌پردازد. در بخش سوم که شامل هفت فصل است، مسأله توسعه‌نیافتگی در کشورهای جهان سوم با تحلیل دقیق بررسی می‌شود. بخش چهارم و پایانی نیز که مفصل‌ترین بخش کتاب است، در سیزده فصل به بررسی روند توسعه، سیاست‌ها و چالش‌های مرتبط با پیشرفت در ایران اختصاص دارد. این کتاب نه‌تنها برای پژوهشگران علوم سیاسی و علاقه‌مندان به مباحث توسعه، بلکه برای هر خواننده دغدغه‌مند مسائل اجتماعی و آینده ایران، اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز به شمار می‌آید.