کتاب حافظه و هنر فراموش کردن اثر لیزا جنوا، ترجمه مهرناز شهرآرای، انتشارات آسیم‏‫

آیا تا به حال برایتان پیش آمده است نام بازیگر فیلمی را که هفته گذشته تماشا کرده‌اید به خاطر نیاورید؟ یا وقتی وارد اتاقی می‌شوید ناگهان فراموش کنید چرا از ابتدا به آنجا آمده‌اید؟ در چنین لحظاتی ممکن است موجی از وحشت و اضطراب را تجربه کنید. اگر بیش از چهل سال دارید، احتمالا این موضوع برایتان خنده‌دار نیست و حتی ممکن است نگران باشید که چنین ضعف‌هایی در حافظه نشانه‌ای از آلزایمر یا زوال عقل باشد. با این حال، حقیقت این است که برای اکثریت قریب به اتفاق مردم، این نمونه‌های فراموشی کاملاً طبیعی‌اند. چرا چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟ زیرا حافظه انسان با وجود شگفت‌انگیز بودن، کامل و بی‌نقص نیست. مغز ما به گونه‌ای طراحی نشده است که همه نام‌ها، برنامه‌ها یا رویدادهای روزانه را به طور دائمی به خاطر بسپارد. بنابراین صرفاً به این دلیل که حافظه‌تان گاهی از کار می‌افتد، به معنای شکسته شدن یا تسلیم در برابر بیماری نیست. فراموشی در واقع بخشی طبیعی از روند انسان بودن است. کتاب «به یاد دار» نوشته لیزا جنوا، عصب‌شناس و نویسنده تحسین‌شده، به بررسی چگونگی شکل‌گیری خاطرات و نحوه بازیابی آن‌ها می‌پردازد. در این کتاب خواهید آموخت که آیا خاطرات فراموش‌شده تنها به صورت موقت غیرقابل دسترسی هستند یا برای همیشه از بین می‌روند. همچنین درک می‌کنید چرا برخی خاطرات کوتاه‌مدت و گذرا هستند، مانند یک رمز عبور، در حالی که برخی دیگر پایدار می‌مانند و تا پایان زندگی همراه فرد خواهند بود، مثل روز عروسی. جنوا در کتاب خود توضیح می‌دهد چگونه می‌توان میان فراموشی معمولی ـ مانند به یاد نیاوردن محل پارک خودرو ـ و فراموشی ناشی از آلزایمر ـ مانند فراموش کردن اصلِ داشتن خودرو ـ تفاوت قائل شد. او همچنین نشان می‌دهد حافظه انسانی تا چه اندازه تحت‌تأثیر معنا، هیجان‌ها، کیفیت خواب، میزان استرس و حتی شرایط و زمینه‌های محیطی قرار دارد. این توضیحات روشن می‌سازد که فراموشی همیشه نشانه یک بیماری جدی مانند آلزایمر نیست، بلکه بخشی از عملکرد طبیعی مغز است؛ عملکردی پیچیده که برای بازخوانی، نیازمند معنا، احساس و آرامش ذهنی است.