کتاب زبان شعر در نثر صوفیه اثر محمدرضا شفیعی کدکنی، انتشارات سخن

کتاب «زبان شعر در نثر صوفیه» با عنوان فرعی «درآمدی به سبک‌شناسی نگاه عرفانی» نوشته‌ی محمدرضا شفیعی کدکنی، اثری ارزشمند در حوزه نقد و تحلیل شعر و نثر عرفانی است. این کتاب مجموعه‌ای از چهل مقاله در زمینه سبک‌شناسی نگاه عرفانی به شمار می‌آید و از مهم‌ترین منابع پژوهشی در این عرصه محسوب می‌شود. در ابتدای کتاب، نویسنده به تعریف مفهوم عرفان می‌پردازد و آن را نوعی نگاه هنری به دین و الهیات معرفی می‌کند. شفیعی کدکنی از منظر تاریخی و بر پایه‌ی تعریف خاص خود از عرفان، فراز و فرودهای این جریان فکری و ادبی را در طول تاریخ بررسی کرده است. به باور او، تجربه‌ی عرفانی هنگامی سودمند خواهد بود که با نگاهی انتقادی به برجستگی‌ها و کاستی‌های آن نگریسته شود؛ در غیر این صورت، حاصل تلاش‌ها چیزی جز ناکامی، ستیزه‌جویی و بی‌ثمر بودن نخواهد بود. شفیعی کدکنی در تبیین هدف خود از نگارش این اثر، کتاب را «دریچه‌ای به نگاهی تازه و نقادانه» معرفی می‌کند؛ نگاهی که به باور وی، تمام مصلحان اجتماعی جامعه ایرانی بدان نیاز دارند. او معتقد است تنها از این منظر می‌توان تجربه‌های صوفیان گذشته را بازخوانی کرد و از دل متون عرفانی به نکاتی تازه و آموزنده دست یافت. بخش عمده‌ای از نگارش کتاب «زبان شعر در نثر صوفیه» در دوران حضور شفیعی کدکنی در دانشگاه پرینستون انجام شد و نخستین چاپ آن در اواخر سال ۱۳۵۶ منتشر گردید. نویسنده بارها تأکید می‌کند که دیدگاه‌های مطرح‌شده در این اثر برداشت شخصی او از عرفان و تصوف است. او در این کتاب زبان و بیان عارفان را در گذر تاریخ با رویکردی انتقادی بررسی نموده و تلاش کرده است تا سویه‌های ناپیدای ادبیات صوفیانه را آشکار کند. مطالعه‌ی کتاب «زبان شعر در نثر صوفیه» می‌تواند مخاطب را با لایه‌های پنهان اندیشه‌های صوفیان و شیوه بیان هنری آنان آشنا سازد و درک عمیق‌تری از پیوند میان شعر، نثر، عرفان و تاریخ اندیشه ایران فراهم آورد.