کتاب زیباترین روح پرستنده امام سجاد اثر علی شریعتی، انتشارات سپیده باوران

کتاب «زیباترین روح پرستنده» حاصل سخنرانی دکتر علی شریعتی است که در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۵۱ در حسینیه ارشاد ایراد شد. این اثر از جمله آثار شاخص شریعتی به شمار می‌آید که در آن به تبیین نقش پرستش در تعالی روح انسان پرداخته می‌شود. در بخشی از کتاب می‌خوانیم که تاریخ زندگی بشر بر پایه تنازع برای بقا شکل گرفته است؛ همان قانونی که در جنگل و زندگی حیوانات جاری است. این تاریخ را تضادهای مداوم می‌سازد: تضاد طبقاتی، تضاد ملی، تضاد نژادی و کشمکش‌های اقتصادی. اندوختن بیش‌تر، کسب سود، غارت، برهنه‌کردن دیگری، آزار و تحقیر انسان‌ها، همگی محصول همین قانون حاکم بر جوامع بشری است. حتی اندیشیدن، به‌کارگیری عقل، بهره‌گیری از تکنیک، اختراع و اکتشاف و همچنین ساختن علم، فرهنگ و تمدن نیز عمدتاً در همین مسیر به کار گرفته شده‌اند. اما شریعتی تأکید می‌کند که اگر انسان تنها بر اساس همین عوامل حرکت می‌کرد، امروز از هر زمان دیگری وحشی‌تر می‌بود و حتی احساس قبح و زشتی جنایت نیز از میان می‌رفت. با وجود این، می‌بینیم که هنوز در برابر قدرت‌های حاکم بر جهان ــ که گاه آشکارا و به‌طور قانونی بدتر از چنگیز جنایت می‌کنند ــ وجدان توده‌های مردم در سراسر دنیا زنده و بیدار است. آنان لطیف‌ترین احساسات انسانی، ارزش‌های اخلاقی، زیبایی‌های معنوی و فضیلت‌های اخلاقی را درک می‌کنند و پاسداری از آنها را برعهده دارند. مردم عادی به‌سادگی جان می‌دهند، ایثار می‌کنند، از منافع شخصی خود می‌گذرند، معنای عشق را درمی‌یابند و مفهوم فداکاری، وفاداری و دوست‌داشتن را می‌فهمند. شریعتی در ادامه ریشه این لطافت روح و شفافیت شعور انسانی را در عنصر «پرستش» می‌بیند؛ عاملی که موجب رقت احساس، زلالی درون و ارتقای روح آدمی می‌شود و انسان را از سقوط در ورطه خشونت و وحشی‌گری بازمی‌دارد.