کتاب در باب روح و لفظ در فلسفه اثر یوهان گوتلیب فیشته، ترجمه سید مسعود حسینی، انتشارات شب خیز

رساله‌ی «در باب روح و لفظ در فلسفه» تنها اثری است که فیشته در آن به‌طور مستقیم به بیان آرا و دیدگاه‌های خود درباره‌ی فلسفه‌ی هنر و زیبایی‌شناسی پرداخته است. او این رساله را در ابتدا برای انتشار در مجله‌ی «هورن» به سردبیری فریدریش شیلر نگاشت، اما شیلر آن را رد کرد. همین امر، به‌نوعی، مانع از شکل‌گیری کامل فلسفه‌ی هنر فیشته شد، زیرا او دیگر فرصتی برای پروراندن نظام‌مند دیدگاه‌های زیبایی‌شناسانه‌ی خود نیافت. با وجود این، فیشته در سال ۱۷۹۸، رساله را در مجله‌ی فلسفی که خود سردبیری آن را بر عهده داشت منتشر کرد. برخی صاحب‌نظران این اثر را دربرگیرنده‌ی نوعی «انقلاب کوپرنیکی» در حوزه‌ی زیبایی‌شناسی فیشته می‌دانند؛ چرا که در آن نظریه‌ای خودآیین و اصیل عرضه می‌شود که می‌توان آن را بدیلی در برابر زیبایی‌شناسی کانتی به‌شمار آورد. در حالی‌که کانت «زیبایی طبیعی» را برتر از «زیبایی هنری» می‌نشاند و نبوغ هنرمند را صرفاً ابزاری در دست طبیعت برای قاعده‌بخشیدن به هنر می‌دانست، فیشته نقطه‌ی تمرکز خویش را بر «زیبایی هنری» و فرآیند آفرینش اثر هنری توسط هنرمند قرار می‌دهد. او با چنین رویکردی، زیبایی‌شناسی را از سطح تأمل درباره‌ی زیبایی طبیعی فراتر برده و آن را به فلسفه‌ی هنر مبدل می‌سازد. این جهت‌گیری تازه در اندیشه‌ی فیشته، بعدها در فلسفه‌ی هنر شلینگ و سپس هگل ادامه یافت و به جریانی تأثیرگذار در سنت زیباشناسی آلمانی بدل شد.