کتاب سیاست اثر ارسطو، ترجمه حمید عنایت، انتشارات علمی و فرهنگی

واژه «Politics» (سیاست) در لغت به معنای «امور مربوط به پولیس» یا همان دولت‌شهر در یونان باستان است و همین واژه، منشأ اصطلاح مدرن «سیاست» در زبان انگلیسی به شمار می‌آید. کتاب «سیاست» ارسطو در هشت بخش یا هشت کتاب تدوین شده که هر یک به فصل‌های جداگانه تقسیم می‌شود. بخش نخست شامل کتاب اول است که به موضوع خانواده می‌پردازد. بخش دوم در کتاب دوم، نظرات افلاطون و نقد حکومت‌های اسپارت، کرت و کارتاژ را بررسی می‌کند. بخش سوم در کتاب سوم به قانون اساسی اختصاص دارد. بخش چهارم شامل کتاب‌های چهارم و پنجم است که به دموکراسی، جمهوری و علل بروز انقلاب‌ها در حکومت‌ها می‌پردازد. در بخش پنجم، کتاب ششم به روش‌های شکل‌گیری دموکراسی و عوامل پایداری آن اختصاص دارد. بخش ششم شامل کتاب‌های هفتم و هشتم است که به بحث درباره حکومتِ کمال مطلوب ارسطو می‌پردازد. ارسطو اساس خانواده را بر مبنای تقسیم‌بندی روابط انسان‌ها با یکدیگر تعریف می‌کند و قدرت را عامل اصلی این تقسیم می‌داند. او «خواسته» را بخشی جدایی‌ناپذیر از خانواده می‌داند و به دست آوردن خواسته دیگر اعضای خانواده را در حوزه «تدبیر منزل» قرار می‌دهد. ارسطو میان روابط قدرت در خانواده و حکومت تفاوتی قائل نیست و هر دو را بر پایه اصل واحدی تحلیل می‌کند. به باور او، فردی که در یک شهر از احترام و مناصب حکومتی محروم باشد، همچون بیگانه‌ای است که صرفاً در آن‌جا سکونت دارد. او داوری چند قاضی هم‌نظر در چارچوب حکومت قانون را برتر از رأی یک قاضی واحد می‌شمارد و بقا و دوام دموکراسی را وابسته به کثرت شهروندان آن جامعه می‌داند. از نگاه ارسطو، سعادت در «درست زیستن» محقق می‌شود و کار و فعالیت انسانی تنها به روابط اجتماعی محدود نیست. در پیش‌گفتار کتاب «سیاست» به ناپیوستگی و پراکندگی مطالب آن اشاره شده است. حمید عنایت این کتاب را همچون مثنوی معنوی مولانا دانسته، زیرا ارسطو مجموعه سیاست را از گفتارهای پراکنده گردآوری کرده و به نظر مترجم، قصد او تنظیم آن‌ها در قالب یک اثر منسجم نبوده است. به‌گفته حمید عنایت، اهمیت اصلی این کتاب در دو نکته نهفته است: نخست آن‌که بازتاب‌دهنده روح فلسفه پیشرو در عصر ارسطوست و دوم این‌که سرچشمه بنیادی اندیشه‌هایی به شمار می‌رود که تا پایان دوران قرون وسطی بر فلسفه سیاسی غرب تأثیرگذار بودند.