کتاب کرگدن اثر اوژن یونسکو، ترجمه پری صابری، انتشارات قطره

والا بودن در این تفسیر جسورانه از وضعیت انسان، بارها با مضحک بودن اشتباه گرفته شده است. نمایشنامه «کرگدن» اثر اوژن یونسکو، یکی از پایه‌های ثابت آموزش در تمام کلاس‌های تئاتر و هنرهای نمایشی قرن بیستم بوده است. این اثر، داستان شهری کوچک را روایت می‌کند که به‌وسیله شهروندی که ناگهان به کرگدن تبدیل می‌شود و نظم اجتماعی را زیر پا می‌گذارد، دچار آشوب می‌گردد. هرچه تعداد بیشتری از شهروندان به کرگدن تبدیل می‌شوند، بی‌اعتنایی به قوانین و قواعد اجتماعی غیرقابل تحمل‌تر می‌شود. در میانه این chaos، تنها مردی به نام «برانژه» باقی می‌ماند که توان تغییر هویت و شکل خود را ندارد و به مقابله با این مسخ جمعی می‌ایستد. اوژن یونسکو، بنیان‌گذار تئاتر پوچی، زاده دنیای خیال و رهایی بی‌قید است؛ نویسنده‌ای که با نگاهی گزنده و طنزی تلخ، جهان پیرامون را به تصویر می‌کشد. او همواره از خویشتن، از من و تو و دیگری سخن می‌گوید و درباره انگیزه‌های خلق آثارش نوشته است: وسوسه‌هایی متناقض یا مکمل او را به نوشتن وامی‌داشتند؛ میل به قدرت، نفرت، عشق، دلهره، دلتنگی، سرگشتگی، اعتماد و بی‌اعتمادی، نیاز شدید به آگاهی و نیز آگاهی‌بخشی، تواضع و در عین حال جست‌وجوی تفریح. اما افسونی که در پس این تفریح پنهان است، رنج و خستگی سنگینِ نویسندگی است. خود او تاکید می‌کند که نوشتن نمایشنامه، کاری دشوار و پرمشقت است؛ کاری که گویی جان کندن می‌طلبد و قلم در دست گرفتنش، بار سنگینی دارد. نمایشنامه «کرگدن» در حقیقت فانتزی‌ای تلخ از مسخ آدم‌ها در برابر جهل، قدرت و روزمرگی است. انسان‌هایی را تصویر می‌کند که در روزمرگی گرفتار شده‌اند، بی‌آنکه لحظه‌ای به ریشه‌های وجودی خود بیندیشند. آنان چشم و گوش بسته از کسانی پیروی می‌کنند که تنها ادعای روشنفکری دارند و با تحقیر دیگران می‌کوشند برتری خود را به رخ بکشند. این مدعیان برتری، که خود در جهالتی دیگر غوطه‌ورند، گمان می‌کنند از آگاهی بیشتری نسبت به طبقات فرودست برخوردارند. برخی از این آدم‌ها با تکیه بر ثروت، خود را برتر می‌پندارند و برخی دیگر، از قدرتی که در اختیار دارند سرمست و مغرور شده‌اند. تمام این انسان‌ها، در این دنیای خیالین یونسکو، به حیواناتی بدل می‌شوند که زمین توان تحمل بار وجودی‌شان را ندارد. اما در میان آنان، تنها برانژه باقی می‌ماند؛ انسانی ساده و بی‌ادعا که از جنون جمعی دوری می‌جوید و به مسخ شدن تن نمی‌دهد. او نماد اندک انسان‌هایی است که در هر جامعه‌ای هنوز راه زیستن سالم، انسانی و حقیقت‌جو را حفظ کرده‌اند. «کرگدن» نه‌تنها یکی از تأثیرگذارترین نمایشنامه‌های قرن بیستم است، بلکه همچنان به‌عنوان متنی عمیق درباره هویت انسان، خطر مسخ شدن و نقد بی‌رحمانه‌ای بر زندگی روزمره و سلطه قدرت و ثروت، در کلاس‌های تئاتر و بحث‌های فلسفی امروز نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.