کتاب کمین اثر سید مهدی شجاعی، انتشارات نیستان

کتاب «کمین» اثری است ساده و کم‌حجم که در 96 صفحه منتشر شده و شامل یک فیلمنامه کوتاه و سه فیلمنامه بسیار کوتاه با عنوان‌های «کمین»، «قاصد»، «بولدوزرچی» و «ضریح» است؛ آثاری که پس از گذشت سال‌ها از نگارش، اکنون در قالب یک مجموعه واحد به خوانندگان قلم شجاعی ارائه شده‌اند. فیلمنامه «کمین» روایتی پرتعلیق از حوادث پرآشوب غرب کشور در سال‌های نخستین پیروزی انقلاب اسلامی است. در این داستان، معلمی با خودروی جیپ در روستاهای کردستان به توزیع کتاب می‌پردازد و در یکی از آخرین سفرهایش، ناخواسته در کمین نیروهای ضدانقلاب و آشوبگر گرفتار می‌شود. پس از وقوع این حادثه، روستاییان از مسیرهای گوناگون، از جمله شبیخون زدن به اردوگاه دشمن و مذاکره با آنان، تلاش می‌کنند تا معلم را نجات دهند. این روایت به‌واسطه شخصیت‌پردازی‌های دقیق و باورپذیر، ساختاری منطقی و غیرکلیشه‌ای دارد و تصویری عمیق از شرایط اجتماعی و سیاسی پایان دهه پنجاه و آغاز دهه شصت به دست می‌دهد. در عین حال، «کمین» با صحنه‌های پرکشش تعقیب و گریز در کوهستان، نمایشی زنده و گیرا خلق می‌کند. قلم شجاعی نیز با توصیف‌های جزئی‌نگرانه از میزانسن‌ها، سرمای کوهستان و هراس ناشی از شرایط را به ذهن و جان مخاطب القا می‌کند. داستان کوتاه «قاصد» در فضایی متفاوت شکل می‌گیرد؛ این‌بار در جبهه‌های جنگ تحمیلی. روایت، بر محور شهادت سومین برادر از چهار برادر یک خانواده می‌چرخد. رزمنده‌ای مأمور رساندن خبر شهادت به برادر چهارم می‌شود، اما هنگامی که او را می‌یابد، با شگفتی درمی‌یابد که پیش از این، شهید به دیدار برادر آمده و خبر شهادتش و زنده ماندن او را رسانده است. «قاصد» بیش از هر چیز بر عنصر پایان‌بندی تأثیرگذار و غافلگیرکننده تکیه دارد و با ضرب‌آهنگی سنجیده در واژگان پایانی، پیشگویی از سرنوشت برخی رزمندگان ـ شهادت یا زنده‌ماندن ـ را به تصویر می‌کشد. همین ویژگی، فضایی ماورایی و سورئال به داستان بخشیده و آن را در ذهن خواننده ماندگار می‌سازد.