کتاب نگاه‌ها به ایران اثر کورین فورمان، ترجمه مهدی عراقچی، انتشارات کتاب پرگار

با اختراع عکاسی در مغرب‌زمین، ماهیت و کاربرد تصویرهایی که از اتاقک تاریک خارج می‌شدند، این رسانه نوظهور را به عرصه‌ای برای تلاقی شاخه‌های گوناگون دانش بشری بدل کرد. در همان زمان، یعنی قرن نوزدهم، انسان‌شناسی نیز مسیر رشد علمی خود را آغاز کرده بود. مردم‌نگاری با بهره‌گیری از ابزاری که واقع‌گرایی اساس و پیش‌فرض آن به‌ شمار می‌رفت، از همان ابتدا توانست تصاویر شگفت‌انگیزی اما باورپذیر از سرزمین‌های ناشناخته را در اختیار کشورهای پیشرفته قرار دهد. با وجود آن‌که نمی‌توان تمامی تصاویر خلق‌شده در آن دوران و حتی در دوره معاصر را به‌طور کامل متأثر از جریان شرق‌شناسی و نگاه استعماری دانست، باید پذیرفت که نوع نگاه به «دیگران» همواره در روند تصویرپردازی از مشرق‌زمین نقشی تعیین‌کننده داشته است. این نگاه نه‌تنها بر ذهنیت مخاطب غربی اثر گذاشته، بلکه در مواردی بر نگرش و جهت‌گیری برخی جریان‌های غالب داخلی نیز تأثیر گذاشته و دیدگاه آنان را شکل داده است. از این‌رو، برای واکاوی جایگاه کنونی خود به ناچار باید به گذشته و مسیری که طی کرده‌ایم بازگردیم. بخش مهمی از اسناد تصویری تاریخ و فرهنگ ما به روایت بیگانگان ثبت شده و بازتاب‌دهنده نگاهی بیرونی است؛ نگاهی که نیازمند پژوهشی بی‌طرفانه، به‌ دور از تعصب و پیش‌داوری است. متن و عکس‌های پیشِ رو تلاش دارند تا بازخوانی و بازبینی دوباره‌ای باشند از بخش‌هایی هرچند کوچک، اما معنا‌دار از فرهنگ، تاریخ و جغرافیای سرزمینمان؛ همان بخش‌هایی که دیگران روایت‌گر و تصویرگر آن بوده‌اند.