کتاب تعزیه‌خوانی اثر زهره شعبانی، انتشارات آوند دانش

تعزیه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های هنر ملی و مذهبی ایران، ریشه در سنت‌ها و آیین‌های دیرین این سرزمین دارد. کتاب حاضر شما را با تاریخچه، ویژگی‌ها و نقش‌های گوناگون تعزیه آشنا می‌کند و به کمک آن می‌توانید از تماشای این هنر آیینی لذت بیشتری ببرید. یکی از پرسش‌های اساسی این است که تعزیه چگونه شکل گرفت؟ در این کتاب درمی‌یابید که این هنر از آغاز پیدایش تا به امروز چه تغییراتی را تجربه کرده و چه فراز و فرودهایی را پشت سر گذاشته است. مسئله‌ی مهم دیگر شناخت عوامل تعزیه است. در این اثر با تمامی نقش‌آفرینان و دست‌اندرکاران اجرا آشنا می‌شوید و متوجه خواهید شد که بر خلاف نمایش‌های متداول، تعزیه فاقد پرده است و ساختاری متفاوت دارد. آیا تعزیه صرفاً برای سوگواری است؟ پاسخ این پرسش در کتاب روشن می‌شود. هرچند تعزیه بیش از هر چیز با ایام عزاداری و غم پیوند خورده، اما گونه‌های دیگری نیز از آن وجود دارد که لزوماً سوگوارانه نیستند و جنبه‌هایی متنوع‌تر از فرهنگ نمایشی ایران را بازتاب می‌دهند. پرسشی دیگر آن است که آیا دوران تعزیه به سر آمده؟ حقیقت آن است که هر هنری تا زمانی که مخاطب دارد، زنده می‌ماند. تعزیه در طول تاریخ توانسته خود را با شرایط سازگار کند و همواره بر هنرهایی چون موسیقی و نمایش، و همچنین بر فرهنگ عمومی مردم تأثیر بگذارد. مخاطبان تعزیه چه کسانی هستند؟ گستره‌ی توجه به این هنر از میان مردم عادی تا هنرمندان و اندیشمندان را دربرمی‌گیرد. توجه نامدارانی چون عباس کیارستمی، بهرام بیضایی و ناصر تقوایی نشان می‌دهد که تعزیه نه تنها برای مردم، بلکه برای روشنفکران نیز الهام‌بخش بوده است. اما چرا باید به تعزیه اهمیت داد؟ در دنیای امروز که ملت‌ها برای پاسداشت و ثبت میراث فرهنگی خود، حتی آیین‌ها و غذاهای سنتی را به‌عنوان افتخاری ملی ثبت می‌کنند، بی‌توجهی به تعزیه روا نیست. حفظ این هنر ملی مذهبی، در واقع پاسداری از هویت فرهنگی و تاریخی ماست.