کتاب در جست و جوی آزادی اثر آرمان خلعتبری، انتشارات نشر نظر

ماجرای تقلب‌ها و کپی‌کاری‌های شبه‌هنرمندان در حوزه‌ی هنرهای تجسمی، پدیده‌ای تازه یا محدود به سال‌های پایانی قرن سیزدهم خورشیدی نیست؛ این معضل قدمتی به اندازه‌ی تاریخ شکل‌گیری هنر مدرن در ایران دارد. تاریخ هنر مدرن، هم در ایران و هم در جهان، به دلیل ماهیت انتزاعی و فرم‌های پیچیده‌ی آثار، همواره بستری برای تولید آثار ضعیف، کپی و حتی جعلی بوده است. با این حال، در ایران این مسئله از همان ابتدا به‌صورت جدی رخ نمود و تا امروز نیز ادامه یافته است. از دهه‌ی چهل خورشیدی، هم‌زمان با دهه‌ی شصت میلادی، آرام‌آرام آثار تقلیدی و بنجل به دست مدعیان هنر مدرن گالری‌ها و محافل هنری ایران را پر کردند. در دهه‌ی پنجاه اوضاع چنان وخیم شد که گروهی از هنرمندان نوگرا، در واکنش به این ابتذال، گروه «آزاد نقاشان و مجسمه‌سازان ایران» را پایه‌گذاری کردند. این گروه متشکل بود از مارکو گریگوریان، مرتضی ممیز، غلامحسین نامی، سیراک ملکنیان، مسعود عربشاهی، میرعبدالرضا دریابیگی و فرامرز پیلارام. آنان تاب جولان شبه‌هنرمندان و بازار کاسب‌کارانه‌ی ضد هنر را نیاوردند و با نگارش مانیفست و برگزاری نمایشگاه‌ها و کارگاه‌های متعدد، بستری برای شکل‌گیری جریانی تاریخ‌ساز در هنر معاصر ایران فراهم کردند. کتاب «در جست‌وجوی آزادی» نوشته‌ی آرمان خلعتبری، تلاشی است برای بازشناسی تأثیر این گروه بر هنر و هنرمندان دهه‌ی پنجاه و سال‌های پس از آن. نویسنده نقش ویژه‌ی گروه آزاد نقاشان و مجسمه‌سازان ایران را در مقابله هم‌زمان با دو جریان «ضد مدرنیستی» و «شبه‌مدرنیستی» تحلیل می‌کند و همچنین دلایل ناکامی و ناتمام ماندن آرمان‌های این گروه در سال‌های پس از انقلاب ایران را تشریح کرده است. «در جست‌وجوی آزادی: درباره‌ی گروه آزاد نقاشان و مجسمه‌سازان ایران» می‌تواند برای تمامی فعالان هنرهای تجسمی امروز، از هنرمندان و پژوهشگران تا علاقه‌مندان جدی این حوزه، راهگشا باشد؛ زیرا نشان می‌دهد ریشه‌های ناکامی هنر مدرن واقعی در ایران چیست و چرا اکنون با انبوهی از ابتذال، تقلید، دزدی هنری و کپی‌کاری مواجهیم. این کتاب نه‌تنها روایت یک دوره‌ی تاریخی بلکه نقدی عمیق بر وضع کنونی هنرهای تجسمی ایران است.