کتاب شکسپیر: گفت‌وگوهایی با یان کات اثر چارلز ماروویتز، ترجمه رضا سرور، انتشارات بیدگل

از زمان نگارش نخستین نمایشنامه‌ها در یونان باستان تا امروز، نویسندگان بسیاری به خلق آثار نمایشی پرداخته و به شکوه و غنای این هنر ارزشمند افزوده‌اند. در میان چهره‌های ماندگار این عرصه، نام ویلیام شکسپیر، نمایشنامه‌نویس برجسته انگلیسی، بیش از همه می‌درخشد. آثار او نه‌تنها از جذابیت متنی و زیبایی هنری برخوردارند، بلکه تأثیری عمیق بر تاریخ ادبیات و تئاتر جهان گذاشته‌اند. همین جایگاه مهم موجب شده است که نظریه‌پردازان و منتقدان تئاتر برای درک بهتر افکار و نوشته‌های او، پژوهش‌های فراوانی انجام دهند و از منظرهای گوناگون به تحلیل آثارش بپردازند. کارگردانان خلاق بسیاری نیز با بازخوانی و نوپردازی در اجرای نمایشنامه‌های شکسپیر، هم دست به خلق آثاری تازه زده‌اند و هم ابعاد پنهان و کمتر دیده‌شدۀ نوشته‌های او را آشکار کرده‌اند. ازاین‌رو، چه هدف مطالعه، فهم عمیق‌تر متون شکسپیر باشد و چه تحلیل میزان تأثیرگذاری او بر تاریخ تئاتر، تحقیق در این حوزه‌ها جایگاهی محوری و اجتناب‌ناپذیر دارد. در این زمینه، کتاب «شکسپیر: گفت‌وگوهایی با یان کات» نوشته چارلز ماروویتز، منتقد و کارگردان تئاتر، با ترجمه رضا سرور، یکی از منابع ارزشمند و تأثیرگذار محسوب می‌شود. بخش نخست کتاب مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای جدلی میان چارلز ماروویتز، کارگردان صاحب‌نام تئاتر، و یان کات، شکسپیرشناس برجسته قرن بیستم است. در این مباحثه‌ها، هرجا که نگاه اجرایی ماروویتز به محدودیت می‌رسد، دانش نظری کات مسیر بحث را ادامه می‌دهد و بدین ترتیب، نظریه و اجرا به شکلی مکمل درهم‌می‌آمیزند. در چهار فصل اصلی کتاب، نمایشنامه‌هایی چون «تریلوس و کرسیدا»، «رومئو و ژولیت»، «چشم در برابر چشم» و «اتللو» از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار می‌گیرند. در کنار این مباحث، نمایشنامۀ «هملت: یک کولاژ» به‌عنوان نمونه‌ای شاخص از دراماتورژی مدرن معرفی می‌شود. ماروویتز با بهره‌گیری از تکنیک کولاژ توانسته است معانی پنهان و جنبه‌های کمتر دیده‌شدۀ «هملت» را استخراج کرده و در سطح اجرا به نمایش بگذارد. این متن نخستین بار با کارگردانی مشترک پیتر بروک و ماروویتز روی صحنه رفت و پس از آن، ماروویتز با تکیه بر تجربیات اجرایی خود، نسخه کامل‌تری از آن ارائه داد که در این کتاب منتشر شده است. مطالعۀ کتاب «شکسپیر: گفت‌وگوهایی با یان کات» نه‌تنها به دلیل محتوای غنی و نکات قابل تأملش ارزشمند است، بلکه به واسطۀ نثر روان و ترجمه درخشان رضا سرور، تجربه‌ای لذت‌بخش و ماندگار را برای هر علاقه‌مند به ادبیات نمایشی و تاریخ تئاتر به همراه می‌آورد.