کتاب سازشناسی اثر پرویز منصوری، انتشارات زوار

کتاب «سازشناسی» اثر پرویز منصوری با هدف آشنایی ابتدایی خوانندگان با سازهای ایرانی و جهانی تدوین شده است. نویسنده در این اثر می‌کوشد مخاطبان را به‌صورت جامع با ماهیت و تعریف سازها، اصول فیزیکی تولید صدا (آکوستیک) و همچنین سیر تحول تاریخی آن‌ها تا روزگار معاصر آشنا کند. ساختار کتاب در دو بخش اصلی تنظیم شده است: بخش نخست به سازهای ایرانی اختصاص دارد و بخش دوم به معرفی سازهای غربی می‌پردازد. در بخش سازهای ایرانی، نویسنده سازها را در پنج گروه دسته‌بندی کرده است: ۱. سازهای مضرابی (۱) شامل تار، سه‌تار، عود، دوتار، تنبور، رباب و قانون. ۲. سازهای مضرابی (۲) شامل سنتور. ۳. سازهای آرشه‌ای شامل کمانچه و قیچک. ۴. سازهای بادی شامل نی، سرنا، کرنا، نی‌انبان و بالابان. ۵. سازهای ضربی شامل تمبک، دهل، دایره، نقاره و گورکه. در ابتدای هر فصل، مقدمه‌ای درباره‌ ماهیت و ویژگی‌های گروه سازهای همان فصل آورده شده است که به درک بهتر مطالب کمک می‌کند. بخش سازهای ایرانی این کتاب به دلیل انسجام و جامعیت، به‌ویژه برای پژوهشگران و هنرجویان موسیقی، منبعی ارزشمند محسوب می‌شود. همچنین، پس از معرفی سازهای ایرانی، فصلی جداگانه به سازهایی اختصاص یافته است که در جشن‌های دوهزار و پانصدساله ایران باستان مورد استفاده قرار گرفته بودند. بخش دوم کتاب به سازهای غربی پرداخته و شامل پنج فصل است: فصل نخست درباره‌ سازهای آرشه‌ای مانند ویولن، فصل دوم درباره‌ سازهای بادی چوبی همچون فلوت، فصل سوم مربوط به سازهای بادی برنجی از جمله ترومپت، فصل چهارم به سازهای کوبه‌ای مانند طبل اختصاص دارد و در فصل پنجم برخی سازهای متفرقه همچون پیانو، گیتار و سازدهنی معرفی می‌شوند. در پایان این دو بخش، نویسنده دو ضمیمه به کتاب افزوده است که به موضوعات تخصصی، از جمله نت‌نویسی با کلیدهای گوناگون، می‌پردازد. یکی از ویژگی‌های برجسته این اثر، وجود تصاویر آموزشی در کنار متن اصلی است؛ به‌گونه‌ای که هر ساز همراه با تصویر مربوط به خود معرفی شده تا انتقال مطلب برای خواننده آسان‌تر شود. به طور کلی، کتاب «سازشناسی» اثری مرجع برای آشنایی با سازهای ایرانی و غربی است و می‌تواند مورد استفاده دانشجویان کارشناسی موسیقی، نوازندگان سنتی و کلاسیک، پژوهشگران تاریخ موسیقی و فعالان صنعت سازسازی قرار گیرد.