کتاب رساله در مناقب خداوندگار اثر فریدون احمد سپهسالار، انتشارات کارنامه

کتاب «رساله در مناقب خداوندگار» نوشته‌ی «فریدون احمد سپهسالار» توسط انتشارات کارنامه منتشر شده است. این اثر ارزشمند که کهن‌ترین و معتبرترین منبع درباره‌ی زندگی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی شناخته می‌شود، جایگاهی ویژه در میان متون مرتبط با مولوی دارد. «رساله سپهسالار» حاصل قلم فریدون بن احمد، مشهور به سپهسالار، است؛ شخصیتی که بیش از چهل سال مرید و همراه نزدیک مولانا بود و مشاهدات و تجربه‌های خویش را در این کتاب گردآورد. اندکی پس از درگذشت مولانا، سه کتاب مهم درباره‌ی او نگاشته شد. نخستین کتاب از سوی بهاءالدین سلطان ولد، فرزند مولانا، دومین کتاب توسط فریدون سپهسالار و سومین اثر به قلم شمس‌الدین احمد افلاکی نوشته شد. در میان این آثار، «رساله در مناقب خداوندگار» یا همان رساله سپهسالار، از مهم‌ترین نوشته‌هایی است که به شرح مناقب مولانا پرداخته و از آن‌جا که نگارش آن هم‌عصر با مولوی بوده، اصالت و اعتبار ویژه‌ای دارد. فریدون سپهسالار که یکی از نزدیک‌ترین یاران و مریدان مولانا به‌شمار می‌آمد، در این رساله روایت‌هایی نخستین و دست‌اول از زندگی و شخصیت مولوی ارائه می‌دهد. نکته‌ی قابل توجه این است که این رساله همچون شش دفتر مثنوی مولانا، نام مشخص و مستقلی ندارد. این سنت از مولانا آغاز شد؛ چرا که او خود نیز عنوانی خاص برای مثنوی نگزیده بود. فرزندش، سلطان ولد، نیز در همان سنت پیش رفت و هر سه مثنوی او که بعدها به نام‌های «ابتدانامه»، «رباب‌نامه» و «انتهانامه» شناخته شدند، در زمان زندگی‌اش تنها با عنوان «مثنوی ولدی» یاد می‌شدند تا از مثنوی مولانا متمایز باشند. رساله سپهسالار به گونه‌ای ساختارمند تدوین شده و شامل یک دیباچه و سه بخش اصلی است. این نظم در نگارش، همراه با محتوای کم‌نظیر و دست‌اول، رساله سپهسالار را به منبعی بی‌بدیل برای شناخت مولانا و بررسی زندگی، اندیشه‌ها و مناقب او تبدیل کرده است.