کتاب کرشمه خسروانی اثر سید مهدی شجاعی، انتشارات نیستان

بی‌گمان «کرشمه خسروانی» یا «مخالف بیداد به طرز همایون» را می‌توان از شاهکارهای ماندگار سیدمهدی شجاعی دانست. این اثر از چند جهت ارزشمند و قابل‌تأمل است. نخست، موضوع اثر است. «کرشمه خسروانی» نمایشنامه‌ای است که به یکی از کرامات حضرت حسین (ع) می‌پردازد. روایت از اتاق یزید و کاخ معاویه آغاز می‌شود، سپس به خانه حضرت زینب (س) می‌رسد و در نهایت در بیابانی ادامه می‌یابد که در آن حضرت حسین (ع) تصویری درخشان از مردانگی و ایثار ارائه می‌کنند. هرچند داستان بر پایه روایت‌های تاریخی شکل گرفته، اما پرداخت و روایت نویسنده به‌گونه‌ای خاص و منحصر به‌فرد جلوه می‌کند. دوم، نوع نگاه نویسنده به شخصیت‌ها و وقایع قابل‌توجه است. شجاعی در این اثر با نگاهی ریزبینانه و روایتی پرکشش، حیله‌های معاویه و دشمنی او با پیامبر (ص) را آشکار می‌سازد. همین ظرافت سبب می‌شود تا خواننده در پایان هر فصل شگفت‌زده و متأمل بماند. شرح وقایع و شخصیت‌ها حالت تحمیلی ندارد، بلکه به شکلی طبیعی و در مسیر منطقی درام شکل می‌گیرد. سوم، دیالوگ‌نویسی اثر است. گفت‌وگوها سنگین و فاخرند، اما از تصنع و تکلف به دورند. زبان نمایشنامه استوار است و در عین حال، سلاست و روانی خود را حفظ می‌کند. چهارم، نام‌گذاری کتاب و فصل‌هاست. شجاعی با انتخاب نام‌ها بر اساس دستگاه‌های موسیقی ایرانی و گوشه‌های آنها، پیوندی هنری و تماشایی میان موسیقی، فضا و حس هر بخش ایجاد کرده است. نام هر فصل برگرفته از یک دستگاه و عنوان پرده‌ها برگرفته از گوشه‌های همان دستگاه است؛ انتخابی هوشمندانه که به غنای اثر می‌افزاید. در بخشی از کتاب، از انتظار چنین سخن می‌رود: هیچ چیز به اندازه چشم‌به‌راهی توان‌فرسا و طاقت‌سوز نیست، به‌ویژه اگر ندانی مسافر وعده بازگشت خود را در چه زمانی نهاده است. اگر گفته شود صبح خواهد آمد، دل اندکی قرار می‌گیرد. و اگر وعده ظهر داده شود، نمازهای دیگر با حضور قلب ادا می‌شوند. اما اگر تنها شایعه‌ای شنیده باشی که هنگام غروب از راه می‌رسد، آن‌گاه از انتهای یک غروب تا آغاز غروب بعدی، به هزار درد و رنج جز انتظار گرفتار خواهی بود. آری، انتظار... انتظاری جان‌فرسا که در دل می‌پرسی: چه می‌شد اگر خدا تو را نمی‌آفرید؟