کتاب دفترهای تئاتر اثر مجموعهٔ نویسندگان، انتشارات نیلا

نخستین منبع مهم درباره تئاتر و نمایش در هند باستان، کتاب ارزشمند «ناتیا شسترا» است که به احتمال زیاد در قرن دوم میلادی به نگارش درآمده است. این اثر جامع با دقت و روشنی به تمامی شاخه‌های مرتبط با هنرهای نمایشی می‌پردازد؛ از معماری و ساختار تماشاخانه گرفته تا شیوه تهیه و اجرای نمایش، طرح و قالب نمایش‌نامه‌ها، موسیقی، رقص، طراحی لباس و شیوه‌های آرایش صحنه. بر اساس گفته‌های این کتاب، هر گاه اعمال و کردار خدایان و حکیمان در قالب صحنه‌ای نمایشی بازآفرینی شود، می‌توان آن را «نمایش» نامید. کتاب حاضر مجموعه‌ای از مقالات درباره نمایش و تئاتر است. نخستین مقاله با عنوان «نمایش در هند» به قلم «بهرام بیضایی» نوشته شده و به بررسی پیشینه و جنبه‌های مختلف نمایش در سرزمین هند می‌پردازد. دومین مقاله با عنوان «تئاتری شدن نقد هنری» اثر «کامران سپهران» است که در آن، مبانی فلسفی و زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری نقد هنری کاویده شده و نشان داده می‌شود که چگونه این حوزه در گذر زمان از کارکرد سنتی خود فاصله گرفته است. مقاله سوم کتاب، «گام زدن در مه» نوشته «محمد چرم‌شیر» است که به تحلیل و بررسی آثار نمایشی «علی‌اصغر صفوی» ملقب به «صفی» اختصاص دارد. در ادامه، مقاله‌ای به زندگی و آثار «رضا کمال شهرزاد» ـ یکی از نمایش‌نامه‌نویسان برجسته معاصر ـ و نقدی بر یکی از نوشته‌های او می‌پردازد. دیگر مقالات این مجموعه شامل «مهارت‌های گم‌شده تئاتر ایران» از «حمید امجد»، مقاله «شرح یک شکست» نوشته «محمد رضایی‌راد» و همچنین بخشی از ترجمه کتاب «تئاتر شرق، غرب و جهان» اثر «استیو تیلیز» با برگردان «حمید احیاء» است. این مقالات در کنار هم تصویری چندوجهی و غنی از تاریخ، نقد و جریان‌های فکری مرتبط با نمایش و تئاتر ارائه می‌دهند.