کتاب ناباب و نایاب اثر عبدالعظیم کریمی، انتشارات مهرستان

در این گفتارهای «ناباب»، دریچه‌ای تازه به عرصۀ «تعلیم و تربیت نایاب» گشوده می‌شود؛ دریچه‌ای که تمامی مؤلفه‌ها و عناصر آسیب‌زای تربیت را به چالشی جدی و دردناک فرا می‌خواند. کتاب با گزیده‌هایی آغاز می‌شود که به‌روشنی شالودۀ تفکر نویسنده را نشان می‌دهند: • فاجعۀ اصلی در تعلیم و تربیت آن است که ما دیگر توانایی حس کردن خودِ فاجعه را از دست داده‌ایم. • دینی کردن افراد، پنهانگاهی هولناک است که در واقع به کاهش و تضعیف حس دینی آنان می‌انجامد. • مانع رسیدن ما به حقیقت تربیت، دگرگونی آن از «ساحت فطرت الهی» به «ساحت صنعت انسانی» بوده است. • بشر امروز چنان پرورده شده که به‌جای «حیوان ناطق»، «ناطقی حیوان‌صفت» گردیده است. کتاب «ناباب و نایاب» در دو بخش اصلی تدوین شده است. بخش نخست با عنوان «چگونه از تعلیم و تربیت دست برداریم؟» در نه گفتار تنظیم شده و به بررسی بنیادین بحران‌های تربیتی می‌پردازد: ۱. تدسیه (توطئه) در برابر تزکیه (توسعه) ۲. تربیت به مثابۀ تبعیت ۳. دانش قبلی به‌عنوان خواستگاه تربیت دینی ۴. بازجست عزت نفس در گفتمان «بودن» ۵. ایجاد تحول، مانع تحقق تحول ۶. یادگیری «پدیدارشونده» در برابر یادگیری «بازتولیدشونده» ۷. بازی و فراغت به‌عنوان عبادت ۸. آسیب‌شناسی تربیت ۹. حس دینی به سبک کودکی بخش دوم کتاب با عنوان «تربیت پرهیزی به جای تربیت تجویزی» نگاشته شده و هشت گفتار دیگر را دربرمی‌گیرد. در این بخش، نویسنده به وارونگی معنا در روندهای تربیتی پرداخته و غایت‌های ظاهری تعلیم و تربیت را به چالش می‌کشد: ۱. غایت تربیت کردن، تربیت نکردن است ۲. غایت فزونی و پیشرفت، کاستن و بازگشتن است ۳. غایت هدفمندی در تربیت، زدودن هدف از تربیت است ۴. غایت تشویق، تنبیه است ۵. غایت بزرگ شدن، کودک شدن است ۶. غایت راز آموزش، رازپوشی است ۷. غایت آگاهی، غفلت است ۸. غایت منفی، مثبت است این اثر، ساختارهای رایج تعلیم و تربیت را به چالش می‌کشد و با طرح پرسش‌های اساسی، مخاطب را به بازاندیشی عمیق دربارۀ مفهوم تربیت و مسیرهای گمشدۀ آن فرامی‌خواند.