کتاب مرزبان‌نامه بزرگ اثر محمدبن غازی ملطیوی، ترجمه مجموعهٔ نویسندگان، انتشارات خوارزمی

«مرزبان‌نامه بزرگ» یا «روضه‌العقول» کتابی است به قلم «محمد بن غازی ملطیوی» که مجلد حاضر با تصحیح «فتح‌الله مجتبایی» و همکاری «غلامعلی آریا» منتشر شده است. این اثر، نمونه‌ای درخشان از نثر مصنوع فارسی به شمار می‌آید و در سده‌های ششم و هفتم هجری در آسیای صغیر به نگارش درآمده است. مصححان با مقابله و بررسی نسخه‌های خطی «مرزبان‌نامه بزرگ»، به اصلاح و بازآفرینی متن پرداخته‌اند تا اثری خوانا و ارزشمند پیش روی مخاطب امروز قرار گیرد. کتاب از سیزده باب تشکیل شده است که به‌جز باب نخست و دوم، در هر یک چندین حکایت شیرین و جذاب جای گرفته است. این حکایت‌ها عمدتاً بر پایه گفت‌وگو میان حیوانات و انسان‌ها شکل می‌گیرند؛ گفت‌وگوهایی پرنکته و آموزنده که در خلال آن‌ها، نویسنده به مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی روزگار خویش پرداخته است. از مشاغل گوناگون گرفته تا طبقات اجتماعی و شیوه تعامل افراد در این طبقات، همه در فضایی داستانی و تمثیلی بازتاب یافته‌اند. بدین‌گونه «محمد بن غازی ملطیوی» توانسته «مرزبان‌نامه بزرگ» را فراتر از یک کتاب حکایت‌محور، به اثری پندآموز برای زندگی فردی و اجتماعی بدل سازد. تصحیح دقیق «فتح‌الله مجتبایی» همراه با همکاری «غلامعلی آریا» باعث شده است «روضه‌العقول» برای خواننده معاصر روشن‌تر و قابل‌فهم‌تر گردد. از این رو، نه‌تنها پژوهشگران و علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک فارسی، بلکه خوانندگان عام نیز می‌توانند از مطالعه این حکایت‌های شیرین و لطیف بهره‌مند شوند و لذتی همچون چشیدن شهد عسل از آن ببرند. در این اثر پرمایه و آموزنده، گاه حیوانات با یکدیگر به سخن درمی‌آیند، گاه دیوی پدیدار می‌شود، در جایی شاهزاده‌ای با وزیر خویش وارد گفت‌وگو می‌گردد و جای دیگر فرمانروایی بزرگ پای سخنان فردی دانا می‌نشیند. هر یک از این حکایت‌ها مفاهیم ژرف اخلاقی و انسانی دارند و خواننده با دست یافتن به «مرزبان‌نامه بزرگ»، گنجینه‌ای گران‌مایه به مجموعه ادبیاتی خود می‌افزاید.