کتاب ملاقات بانوی سالخورده اثر فریدریش دورنمات، ترجمه حمید سمندریان، انتشارات قطره

کلر زاخاناسیان، شخصیت اصلی نمایشنامه «ملاقات بانوی سالخورده»، زنی پیر و سالخورده است که با قطار خصوصی و پرهزینه‌ی خود به ارزش بیست‌وهفت دلار وارد شهر گولن می‌شود. او تنها یک هدف در سر دارد: انتقام از معشوق سابقش؛ مردی که سال‌ها پیش کلر را همراه با فرزندانش ترک کرد و دیگران را واداشت تا علیه او شهادت دهند. ماجرای این نمایشنامه، صرفاً روایت یک انتقام ساده نیست، بلکه با اثری از نوع «کمدی سیاه» روبه‌رو هستیم؛ ژانری که نقدهای تند و عمیقی بر جامعه مدرن وارد می‌کند. در این داستان، بانوی سالخورده نه‌تنها عمری طولانی پشت سر گذاشته، بلکه به ثروتی افسانه‌ای نیز دست یافته است. او با اتکا به همین ثروت، پیشنهاد وسوسه‌برانگیز و در عین حال غیراخلاقی به مردم گولن می‌دهد: یک میلیارد در ازای کشتن معشوق سابقش. طرح داستان در سه مرحله شکل می‌گیرد و از همان ابتدا مخاطب را درگیر می‌سازد. در صفحات نخست، با وضعیت اولیه این کمدی تلخ و گزنده روبه‌رو می‌شویم و به‌تدریج شاهد پیشروی وقایع در شهر کوچک گولن خواهیم بود. همین ساختار، خواننده را کنجکاو نگه می‌دارد تا ببیند سرنوشت این نمایشنامه به کجا می‌انجامد. اکنون پرسشی اخلاقی پیش روی ماست: اگر شما به جای شهروندان گولن بودید، در برابر پیشنهاد بانوی سالخورده چه تصمیمی می‌گرفتید؟ همان‌طور که درون‌مایه اثر نشان می‌دهد، هدف نویسنده به چالش کشاندن ذهن و وجدان مخاطب است. نمایشنامه مرزهای انسانیت، عدالت و شرارت را در هم می‌شکند و فضایی می‌آفریند که در آن باید اخلاقیات دوباره مورد بازبینی و کاوش قرار گیرد. در این شهر، هیچ قهرمانی مطلق و هیچ شخصیتی کاملاً بی‌گناه وجود ندارد. هیچ‌کس در گولن از بند گناه و ضعف انسانی رهایی ندارد و همین امر، نقدی تکان‌دهنده بر جامعه و سرشت بشر به شمار می‌رود.