کتاب منظره و هنر غرب اثر ملکوم اندروز، ترجمه بابک محقق، انتشارات فرهنگستان هنر

کتاب «منظره و هنر غرب» نوشته ملکوم اندروز، به شکلی جامع به بررسی سیر تحول هنر منظره می‌پردازد و نشان می‌دهد که هنرمندان طی قرن‌ها چگونه جهان طبیعی را تفسیر و بازنمایی کرده‌اند. این اثر ساختاری موضوعی دارد و هر بخش آن به یکی از جنبه‌های اساسی هنر منظره اختصاص یافته است. اندروز در آغاز، تعریف دقیقی از «منظره» ارائه می‌دهد و توضیح می‌دهد که منظره چه تفاوتی با صرفاً «زمین» دارد. او تأکید می‌کند که منظره فراتر از یک صحنه طبیعی ساده است و در حقیقت مفهومی فرهنگی به شمار می‌رود؛ مفهومی که توسط عوامل اجتماعی و هنری شکل یافته است. در ادامه، نویسنده مروری تاریخی بر هنر منظره ارائه می‌دهد و رشد و توسعه آن را از عصر رنسانس توضیح می‌دهد؛ دورانی که نقاشان برای نخستین بار به بازنمایی طبیعت با رویکردی واقع‌گرایانه پرداختند. پس از این بخش، ساختار اصلی کتاب آغاز می‌شود که به مباحثی چون جنبش‌های هنری، سیاست، فرهنگ و ارتباط آن‌ها با طبیعت می‌پردازد. این کتاب جنبش‌های هنری تأثیرگذار بر هنر منظره را بررسی می‌کند؛ از رمانتیسم و امپرسیونیسم گرفته تا مدرنیسم. اندروز نشان می‌دهد که هر یک از این جنبش‌ها رویکردها و تکنیک‌های تازه‌ای برای بازنمایی مناظر پدید آوردند. به‌عنوان نمونه، هنرمندان رمانتیک همچون کاسپار دیوید فردریش بیش از هر چیز بر جنبه‌های باشکوه، رازآلود و احساسی طبیعت تأکید داشتند، در حالی‌که امپرسیونیست‌هایی مانند کلود مونه در پی ثبت لحظه‌های گذرا و بازی نور و رنگ در طبیعت بودند. یکی از بخش‌های برجسته کتاب، تحلیل ابعاد سیاسی هنر منظره است. اندروز بررسی می‌کند که چگونه نقاشی‌های منظره می‌توانند حامل پیام‌های سیاسی باشند؛ پیام‌هایی در پیوند با هویت ملی، قلمرو سرزمینی و حتی نقد مسائل اجتماعی. در این راستا، او به آثار هنرمندانی چون جی. دبلیو. ترنر و جان کنستبل می‌پردازد که از مناظر برای بیان دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی زمانه خود بهره برده‌اند. اندروز همچنین بر پیوند میان طبیعت و فرهنگ در هنر منظره تأکید دارد. از نگاه او، مناظر تنها بازنمایی عینی طبیعت نیستند، بلکه آمیخته با ارزش‌ها، معناها و نشانه‌های فرهنگی هستند. به این ترتیب، منظره نه صرفاً تصویر طبیعت، بلکه بازتابی از ادراک، تفسیر و تجربه انسانی از جهان پیرامون است. کتاب «منظره و هنر غرب» با این رویکرد تحلیلی، خواننده را با این حقیقت آشنا می‌سازد که هنر منظره چیزی فراتر از یک بازنمایی بصری است و در واقع بستری برای تعامل میان طبیعت، فرهنگ و تاریخ به شمار می‌آید.