کتاب مورچه آرژانتینی اثر ایتالو کالوینو، ترجمه شهریار وقفی پور، انتشارات قطره

کشور ایتالیا از آغاز شکل‌گیری خود تاکنون، همواره به‌عنوان یکی از مراکز درخشان دانش، فرهنگ و هنر در جهان شناخته شده است. در میان شاخه‌های گوناگون هنری این سرزمین، ادبیات و نویسندگی جایگاهی ویژه دارند و بارها بستری برای بروز نبوغ و خلاقیت نویسندگان ایتالیایی بوده‌اند. علاقه‌مندان آثار ادبی، در دوره‌های مختلف مجذوب ادبیات ایتالیا شده و با مطالعه و پژوهش در آثار برجسته این کشور، شیفته دنیای متنوع نویسندگان و اندیشه‌هایشان گشته‌اند. در قرون اخیر نیز نویسندگان زبردست و تأثیرگذاری از ایتالیا برخاسته و سهم بزرگی در غنای ادبیات جهان ایفا کرده‌اند. چهره‌هایی همچون اومبرتو اکو، اوریانا فالاچی، اینیاتسیو سیلونه، ایتالو کالوینو، لوئیجی پیراندلو و دینو بوتزاتی از جمله نمایندگان برجسته این میراث ادبی‌اند. یکی از مهم‌ترین نام‌ها در این عرصه، ایتالو کالوینو است؛ نویسنده‌ای که آثارش همواره سرشار از تخیل، روایت‌پردازی خلاق و نگاه انتقادی عمیق به جامعه بوده است. کتاب «مورچه‌ی آرژانتینی» از آثار شاخص او به‌شمار می‌آید. کالوینو در این مجموعه سه‌داستانی شامل «مورچه‌ی آرژانتینی»، «مه‌دود» و «ناظر»، با استفاده از مضامینی چون طنز، علم، فولکلور (افسانه‌های محلی و عامیانه) و زندگی روزمره، نگاه تیزبین خود به پدیده میان‌مایگی را بازتاب داده است. او با پرداختی هوشمندانه، بی‌عملی و انفعال ناشی از سلطه ساختارهای فرسوده و برده‌وار را به تصویر می‌کشد و در عین حال، از میان همین شخصیت‌ها راوی داستان‌های خویش را انتخاب می‌کند تا در خلال روایت، طنزی ظریف و سرخوشانه به خواننده منتقل شود. هسته اصلی این داستان‌ها بر ترکیبی از روایت و تأمل استوار است. در داستان «ناظر» به‌ویژه، عناصر فضاسازی و زاویه‌دید اهمیت دوچندان می‌یابند و شخصیت‌پردازی با ظرافتی خاص پیش می‌رود. خرده‌روایت‌ها جای روایت اصلی را می‌گیرند و آنچه نمایان می‌شود، نه خود وقایع بیرونی، بلکه واکنش و نوع مواجهه انسان‌ها با این وقایع است. حوادثی نظیر هجوم مورچه‌ها، آلودگی هوا، اعتصابات یا انتخابات در واقع موضوعیت اولیه خود را از دست می‌دهند و به بستری برای نمایش نگرش‌های متفاوت انسان‌ها بدل می‌شوند. کتاب «مورچه‌ی آرژانتینی» به‌سبب نثر روان کالوینو و نیز ترجمه درخشان شهریار وقفی‌پور، اثری متمایز در میان ترجمه‌های ادبیات ایتالیا به زبان فارسی محسوب می‌شود. این ترجمه نه‌تنها شیوایی و لطافت نثر نویسنده را بازتاب داده، بلکه توانسته اثری ماندگار و فراموش‌نشدنی را برای خوانندگان علاقه‌مند به ادبیات جهان رقم بزند.