کتاب ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی، ترجمه محمد روشن، انتشارات صدای معاصر

آنچه «ویس و رامین» را از دیگر رمان‌های عاشقانه باستان متمایز می‌سازد، پیش از هر چیز موضوع آن است. برخلاف پهلوانان داستان‌های عشقی کهن که معمولاً ریشه در افسانه‌ها یا زندگی شخصیت‌های تاریخی دارند و نویسندگان کوشیده‌اند از جزئیات زندگی آنان درس‌هایی از اخلاق، دلاوری و گذشت به خواننده بیاموزند، در «ویس و رامین» موضوعی کاملاً متفاوت و جسورانه مطرح شده است. همین انتخاب جسورانه سبب شده که شخصیت‌های اصلی این اثر خیالی باشند و با روایت‌های تاریخی و افسانه‌ای سازگاری نداشته باشند. به اختصار، داستان بر محور عشقی پرشور، شهوانی و مهارگریز میان دختری به نام ویس و رامین، برادر شاه «موبد»، شکل می‌گیرد. این در حالی است که ویس همسر رسمی شاه «موبد» به شمار می‌رود و از این پیوند به شدت ناخشنود است. همین نارضایتی و کشش عاطفی و جسمانی میان ویس و رامین زمینه‌ساز یکی از ماندگارترین روایت‌های عاشقانه در ادبیات کلاسیک فارسی شده است.