کتاب سن‌پترزبورگ موزیکانچی دارد اثر علی اکبر شیروانی، انتشارات اطراف

کتاب «سن‌پترزبورگ موزیکانچی دارد» نوشته‌ی «علی‌اکبر شیروانی»، روایتی جذاب از «سن‌پترزبورگ به روایت مسافران دوره‌ی قاجار» است. این اثر که جلد چهارم مجموعه‌ی «تماشای شهر» به شمار می‌رود، گزارشی خواندنی از نخستین مواجهه‌ی مسافران ایرانی با این شهر مشهور و زیبا را ارائه می‌دهد و شگفتی‌ها و تأثیرات آن را بازتاب می‌کند. در دوره‌ی قاجار، یکی از پدیده‌های رایج، سفر اشراف و درباریان ایرانی به سرزمین‌های گوناگون به‌ویژه اروپا بود. گسترش و پیشرفت نظام حمل‌ونقل در آن زمان، امکان جابه‌جایی و مسافرت به سرزمین‌های دوردست را فراهم کرد و این شرایط بیش از همه در اختیار طبقات مرفه و بالای جامعه قرار گرفت. همین سفرها موجب شد ایرانیان با فرهنگ‌ها، زبان‌ها و شرایط اجتماعی ملت‌های دیگر روبه‌رو شوند و در نتیجه، افکار، باورها و نگرش‌های آنان در بسیاری از زمینه‌ها دستخوش تغییر گردد. شیروانی در «سن‌پترزبورگ موزیکانچی دارد» روایت‌های سفرنامه‌ای ایرانیان قاجاری را گردآوری کرده و به‌تصویر کشیده است. او با قلمی روان و روایتی خوشخوان، تجربه‌ی ایرانیان از برخورد با یکی از شهرهای مهم در همسایگی کشورشان را شرح می‌دهد و این کار را هنرمندانه و دلنشین انجام می‌دهد. اگرچه فضای روایت‌ها متعلق به بیش از یک قرن پیش است و تصویرسازی‌ها حال‌وهوای قدیمی دارند، اما شیوه‌ی نگارش کتاب چنان روان و گیراست که خواننده را با خود همراه می‌سازد. این کتاب برای علاقه‌مندان به سفرنامه و تاریخ اجتماعی ایران جذابیتی ویژه دارد؛ چراکه آنان را هم‌سفر مسافران قجری کرده و به سن‌پترزبورگ صد سال پیش می‌برد، جایی که نگاه ایرانیان به جهان تازه‌ای گشوده شد.