کتاب یک جهان، چندیدن صدا اثر شن مک براید، ترجمه ایرج پاد، انتشارات سروش

کتاب «یک جهان، چندین صدا» اثر شن مک‌براید گزارشی مهم از اوایل دهه‌ی ۱۳۶۰ میلادی است که با رهبری او و در قالب کمیسیون بین‌المللی بررسی مشکلات ارتباطی، به سفارش یونسکو تدوین شد. این گزارش به‌عنوان نقطه عطفی در مباحث مربوط به تغییر نظام‌های ارتباطی و رسانه‌ای شناخته می‌شود و تأثیر عمیقی در نگاه جهانی به عدالت اطلاعاتی بر جای گذاشت. این اثر جامع، ساختارهای موجود در رسانه‌های جمعی را به چالش می‌کشد و پیامدهای نابرابر نظام اطلاعاتی جهانی را با نگاهی انتقادی تحلیل می‌کند. به باور نویسنده و اعضای کمیسیون، تمرکز انحصاری رسانه‌ها و مالکیت محدود چند کشور قدرتمند، سبب شده است جریان اطلاعات جهانی به‌شدت تحت کنترل قدرت‌های اقتصادی و فناوری قرار گیرد. چنین شرایطی عملاً فرصت دیده‌شدن، بازتاب فرهنگ‌ها و بیان هویت کشورهای در حال توسعه را محدود می‌سازد. یکی از مباحث محوری کتاب، طرح مفهوم «نظام نوین ارتباطی و عادلانه» است؛ نظامی که در آن تمامی ملت‌ها و فرهنگ‌ها بتوانند بدون مواجهه با موانع ناشی از سیاست‌های اقتصادی یا منافع سیاسی قدرت‌های بزرگ، به جریان آزاد اطلاعات دسترسی داشته باشند. مک‌براید و همکارانش تأکید دارند که اصلاح ساختار انتقال پیام‌ها و اطلاعات می‌تواند نقشی جدی در تقویت صلح، عدالت اجتماعی و همگرایی جهانی ایفا کند. نویسنده در بخش‌های مختلف کتاب بر اهمیت کارکرد رسانه‌ها فراتر از سود اقتصادی یا اهداف سیاسی پافشاری می‌کند. رسانه‌ها، به باور او، باید به‌عنوان ابزاری برای گسترش صداقت، ترویج تنوع فرهنگی و تقویت تعاملات بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرند. در همین راستا، گزارش مک‌براید پیشنهادهایی عملی همچون کاهش تمرکز منابع رسانه‌ای، افزایش شفافیت و ایجاد دسترسی عادلانه‌تر به اطلاعات ارائه می‌دهد. «یک جهان، چندین صدا» فراخوانی است برای بازاندیشی جدی در شیوه‌های انتقال داده و برقراری ارتباط میان ملت‌ها. هدف اصلی این بازنگری، ارتقای رشد انسانی است؛ رشدی که از دل احترام به تفاوت‌ها و پذیرش صداهای گوناگون برمی‌آید. این کتاب نشان می‌دهد که هر صدایی از هر گوشه جهان ارزشمند است و از دل همین تنوع و چندگانگی می‌توان جهانی پویاتر، عادلانه‌تر و انسانی‌تر ساخت.