کتاب موج سوم اثر الوین تافلر، ترجمه شهین دخت خوارزمی، انتشارات فرهنگ نشر نو

کتاب «موج سوم» نوشتهٔ الوین تافلر یکی از آثار مشهور و تأثیرگذار در حوزهٔ آینده‌پژوهی است. این کتاب پس از انتشار اثر معروف او با عنوان «شوک آینده» نگاشته شد و در سال ۱۳۵۹ خورشیدی (۱۹۸۰ میلادی) به چاپ رسید. تافلر در این کتاب به بررسی روند گذار کشورهای توسعه‌یافته از عصر صنعت به عصر اطلاعات می‌پردازد و با رویکردی تحلیلی، مراحل تحول اجتماعی و فرهنگی جوامع را توضیح می‌دهد. تافلر در آثار خود انقلاب صنعتی را «موج دوم» و عصر اطلاعات را «موج سوم» می‌نامد. او بر اساس مفهوم «امواج» سه نوع جامعه را معرفی می‌کند که هر کدام باعث جابه‌جایی و دگرگونی کامل در شیوهٔ زندگی، فرهنگ و ساختار اجتماعی جوامع پیشین می‌شوند. موج نخست، جامعهٔ کشاورزی است که پس از انقلاب نوسنگی شکل گرفت و در بخش بزرگی از جهان جایگزین فرهنگ‌های شکارچی–گردآورنده شد. این موج به‌عنوان نخستین تحول بنیادی تاریخ بشر، شیوهٔ سکونت، تولید و روابط اجتماعی را دگرگون کرد. موج دوم، جامعهٔ صنعتی است که خاستگاه آن اروپای غربی و انقلاب صنعتی بود و سپس به سراسر جهان گسترش یافت. پایه‌های اصلی جامعهٔ صنعتی بر خانوادهٔ هسته‌ای، نظام آموزشی متمرکز، کارخانه‌ها و شرکت‌ها استوار بود. تافلر توضیح می‌دهد که این موج بر تولید انبوه، توزیع انبوه، مصرف انبوه، آموزش جمعی، رسانه‌های جمعی، تفریحات و سرگرمی‌های جمعی و حتی سلاح‌های کشتار جمعی تکیه دارد. او همچنین تأکید می‌کند که استانداردسازی، تمرکزگرایی، تراکم و هماهنگ‌سازی، در کنار شکل‌گیری ساختارهای بوروکراتیک، از ویژگی‌های اصلی این دوره هستند. موج سوم، جامعهٔ پساصنعتی یا همان عصر اطلاعات است. تافلر معتقد است که از اواخر دههٔ ۱۹۵۰ میلادی، بسیاری از کشورها به تدریج از ساختار صنعتی فاصله گرفته و در حال ورود به جامعه‌ای نوین بودند. او برای این تحول واژه‌ها و تعابیر گوناگونی به کار می‌برد و علاوه بر اصطلاح «موج سوم»، از نام‌هایی نظیر «عصر اطلاعات» که توسط دیگران نیز مطرح شده بود، یاد می‌کند. کتاب «موج سوم» تافلر با تحلیل عمیق این سه موج تمدنی، نشان می‌دهد که چگونه تحولات بنیادین فناوری، اقتصاد و فرهنگ، مسیر آیندهٔ جوامع انسانی را شکل می‌دهند.