کتاب ایدئولوژی به روایت سینما اثر سیدمرتضی فاطمی، انتشارات نقد فرهنگ

برای لحظه‌ای تصور کنید اگر ستمگران تاریخ می‌توانستند جای خود را با ستمدیدگان عوض کنند و رویدادهای تاریخی را از دید آنان تجربه نمایند، آیا باز هم جنگی در می‌گرفت؟ آیا باز هم انسان‌ها به ساخت اتاق‌های گاز و کوره‌های آدم‌سوزی روی می‌آوردند؟ آیا باز هم میلیون‌ها نفر بر اثر قحطی‌های تحمیلی جان خود را از دست می‌دادند؟ هرچه قدرت تخیل انسان نیرومندتر شود، به همان اندازه روح او اخلاقی‌تر می‌گردد و بیش از پیش به سرنوشت همنوعان خویش می‌اندیشد. با این حال، همین قوه تخیل همچون تیغی دو لبه عمل می‌کند؛ چراکه می‌تواند با مهندسی پیام، ارزش‌های اخلاقی را دگرگون ساخته و افراد را به‌تدریج به پذیرش و عادی‌سازی شر و بی‌اخلاقی گسترده سوق دهد. به همین دلیل است که در رژیم‌های توتالیتر و تمامیت‌خواه، مقاومت آشکار و پنهان علیه تمامی اشکال هنر، به‌ویژه ادبیات و سینما، وجود دارد؛ خصوصاً زمانی که این ابزار حاضر به خدمت بی‌چون‌وچرا در برابر قدرت حاکم نیست. ادبیات و سینما هرچه بیشتر گسترش یابند، همبستگی انسان‌ها در برابر ظلم، تحقیر و استعمار افزایش پیدا می‌کند. چنین همدلی و یکپارچگی عاطفی و روانی برای هر اندیشه تمامیت‌خواه حکم صدور فرمان سرنگونی دارد. از همین رو، بررسی رابطه متقابل میان قدرت‌های سیاسی و ابزار رسانه‌ای در اختیار آنان ـ به‌ویژه سینما ـ ضرورتی اساسی است. کتاب «ایدئولوژی و سینما» نوشته سید مرتضی فاطمی، پژوهشگر و نویسنده ایرانی، از برجسته‌ترین آثار در این حوزه به شمار می‌رود. فاطمی در این کتاب نشان می‌دهد که سینما درست در عرصه قصه‌گویی و روایت است که به ابزاری در خدمت ایدئولوژی و قدرت سیاسی تبدیل می‌شود؛ زیرا تنها در بستر درام و داستان است که امکان درک رنج مشترک انسان‌ها فراهم می‌آید. خوانندگان قصه‌ها از خلال این رنج مشترک به هم پیوند می‌خورند و در جهان معاصر، هیچ ابزاری کارآمدتر از سینما برای روایت و بازآفرینی چنین تجربه‌ای وجود ندارد. مطالعه این کتاب به دلیل محتوا‌ی عمیق، حساس و تفکربرانگیزش و نیز به سبب زبان روان و انسجام درونی آن، تجربه‌ای بصیرت‌بخش است. این اثر دیدگاه خوانندگان را توسعه داده، ذهن آن‌ها را به روی افق‌های تازه می‌گشاید و به درک روشن‌تری از پیوند میان قدرت، ایدئولوژی و هنر سینما منجر می‌شود.